پنج انگشت
نام علمی :.Vitex agnus-castus L
نام انگلیسی : Vitex Agnus-Castus
نام خانواده : Lamiaceae
اندام مورد استفاده : میوه
گیاه پنج انگشت درختچه ای بومی نواحی مدیترانه و آسیاست که میوه ی آن از قدیم برای کاهش میل جنسی استفاده می شده است.
به نظر می رسد میوه ی این گیاه و دانه اش حاوی موادی هستند که روی هورمون های زنانه تاثیر می گذارند. از پنج انگشت برای اختلالات مرتبط با چرخه ی قاعدگی مانند درد در سینه ها و سندرم پیش از قاعدگی استفاده می شود.
همچنین این گیاه برای شکستگی استخوان، ناباروری، علائم یائسگی و … کاربرد دارد. با این حال برای اثبات بسیاری از این کاربرد ها اطلاعات کافی وجود ندارد.
پنج انگشت احتمالا برای موارد زیر موثر می باشد:
- درد سینه (ماستالژی): به نظر می رسد مصرف خوراکی پنج انگشت درد سینه را در طول چرخه قاعدگی تسکین می دهد.
- سندرم پیش از قاعدگی (PMS): مصرف خوراکی پنج انگشت برخی از علائم سندرم پیش از قاعدگی، به ویژه درد یا حساسیت پستان، بدخلقی، اضطراب، عصبانیت و سردرد را کاهش می دهد.
پنج انگشت احتمالاً برای موارد زیر موثر نمی باشد:
- شکستگی ها: به نظر نمی رسد مصرف خوراکی عصاره پنج انگشت به بهبود شکستگی استخوان کمک نمی کند.
Vitex agnus-castus dried fruit extract has most often been used by adults in doses of 3.2-40 mg by mouth daily for up to 6 months.
- مصرف خوراکی:
عصاره میوه پنج انگشت زمانی که تا ۳ ماه استفاده شود، بی خطر است. عوارض جانبی ممکن است شامل ناراحتی معده، خستگی و مشکلات خواب باشد. اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا دانه های پنج انگشت بی خطر هستند یا خیر، وجود ندارد .
- مصرف پوستی:
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای اطلاع از بی خطر بودن پنج انگشت یا عوارض جانبی آن، وجود ندارد.
تداخلات متوسط:
- داروهای ضد بارداری: به نظر می رسد پنج انگشت سطح هورمون را در بدن تغییر می دهد. قرص های ضد بارداری حاوی هورمون هستند. مصرف پنج انگشت همراه با قرص های ضد بارداری ممکن است اثرات قرص های ضد بارداری را کاهش دهد و شانس باردار شدن را افزایش دهد. اگر از قرصهای ضدبارداری همراه با پنج انگشت استفاده میکنید، از یک نوع دیگر کنترل بارداری مانند کاندوم استفاده کنید.
- استروژن: به نظر می رسد پنج انگشت سطح هورمون را در بدن تغییر می دهد. مصرف پنج انگشت همراه با قرص های استروژن ممکن است اثرات قرص های استروژن را کاهش دهد.
- داروهای آنتیسایکوتیکها: به نظر می رسد پنج انگشت بر یک ماده شیمیایی در مغز به نام دوپامین تأثیر می گذارد. برخی از داروهای آنتیسایکوتیکها به کاهش دوپامین کمک می کنند. مصرف پنج انگشت همراه با این داروها ممکن است اثرات این داروها را کاهش دهد.
- داروهای مورد استفاده برای بیماری پارکینسون (آگونیست های دوپامین): پنج انگشت حاوی مواد شیمیایی است که بر مغز تأثیر می گذارد. این مواد شیمیایی مانند برخی از داروهایی که برای بیماری پارکینسون استفاده می شود، بر مغز تأثیر می گذارد. مصرف پنج انگشت با این داروها ممکن است اثرات و عوارض جانبی داروهای مورد استفاده برای بیماری پارکینسون را افزایش دهد.
- متوکلوپرامید: به نظر می رسد پنج انگشت بر یک ماده شیمیایی مغز به نام دوپامین تأثیر می گذارد. متوکلوپرامید همچنین بر دوپامین تأثیر می گذارد. مصرف پنج انگشت همراه با متوکلوپرامید ممکن است اثرات متوکلوپرامید را کاهش دهد.
پنج انگشت احتمالاً ناایمن است. پنج انگشت ممکن است باردار شدن را دشوارتر کند و به جنین آسیب برساند.
اگر در دوران شیردهی هستید ، از آن استفاده نکنید.
- وضعیت بیماری های حساس به هورمون مانند اندومتریوز؛ فیبروئید رحم؛ یا سرطان سینه، رحم یا تخمدان: پنج انگشت می تواند بر هورمون ها تأثیر بگذارد و ممکن است بر سطح استروژن تأثیر بگذارد. اگر وضعیت بیماری های حساس به هورمون دارید از پنج انگشت استفاده نکنید.
- لقاح آزمایشگاهی: پنج انگشت میتواند بر کارایی باروری در آزمایشگاه تداخل کند. اگر تحت این روش قرار دارید، از مصرف پنج انگشت خودداری کنید..
- بیماری پارکینسون : پنج انگشت حاوی مواد شیمیایی است که بر مغز تأثیر می گذارد. این مواد شیمیایی مانند برخی از داروهای مورد استفاده برای بیماری پارکینسون بر مغز تأثیر می گذارد. پنج انگشت ممکن است بر درمان بیماری پارکینسون تأثیر بگذارد.
- اسکیزوفرنی یا سایر اختلالات روان پریشی : به نظر می رسد پنج انگشت بر یک ماده شیمیایی در مغز به نام دوپامین تأثیر می گذارد. برخی از داروها برای اختلالات روانی به کاهش دوپامین کمک می کنند. مصرف پنج انگشت ممکن است بر درمان برخی از اختلالات روانی تأثیر بگذارد.
- Iridoid glycosides: agnoside, aucubin
- Flavonoids: including casticin, 3,6,7,4′-tetramethylether, 6- hydroxy-kempferol -3,6,7,4′-tetramethylether, 6 hydroxykempferol-3,6,7-trimethylether (penduletin), quercetagenin 3,6,7-trimethylether (chrysosplenol D)
- Volatile oil (0.8-1.6%): including among others, 1,8 cineole, lime, alpha-pinene, beta-pinene, as well as bornyl acetate, camphor, p-cymol, sabinene
- Fatty oil
The characteristic compounds in chasteberry fruits are iridoid glycosides (1%, with agnuside, agnucastosides and aucubin as the main constituents), diterpenes (less than 0.5%, vitexilactone and rotundifuran), methoxylated flavonoids (casticin and penduletin), flavonoid O- or C-glycosides (orientin and vitexin).
The clinical efficacy of chasteberry is attributed to its effects on prolactin secretion and on dopamine receptors. The extracts of the fruits exerted dopaminergic (D2) receptor-binding activity in animal brain samples, and inhibited the binding of the Dreceptor ligand spiroperidole. Certain diterpenes (e.g. rotundifuran) also exerted such effects. Vitex agnus-castus extracts (and some diterpenes) inhibited prolactin release via interaction with D2-receptors in lactotrophic cells. The prolactin level-increasing effect was observed in some human studies too.
In vitro studies confirmed the effect opiate receptors and indicated the beta-endorphin-like action of chasteberry. Oral administration of the plant extract resulted in an increase of the beta-endorphin level in female rats. In some studies, chasteberry extract exhibited binding affinity to estrogen receptors (preferentially to the beta-subtype).
کاربرد
پنج انگشت احتمالا برای موارد زیر موثر می باشد:
- درد سینه (ماستالژی): به نظر می رسد مصرف خوراکی پنج انگشت درد سینه را در طول چرخه قاعدگی تسکین می دهد.
- سندرم پیش از قاعدگی (PMS): مصرف خوراکی پنج انگشت برخی از علائم سندرم پیش از قاعدگی، به ویژه درد یا حساسیت پستان، بدخلقی، اضطراب، عصبانیت و سردرد را کاهش می دهد.
پنج انگشت احتمالاً برای موارد زیر موثر نمی باشد:
- شکستگی ها: به نظر نمی رسد مصرف خوراکی عصاره پنج انگشت به بهبود شکستگی استخوان کمک نمی کند.
دوزینگ
Vitex agnus-castus dried fruit extract has most often been used by adults in doses of 3.2-40 mg by mouth daily for up to 6 months.
عوارض جانبی
- مصرف خوراکی:
عصاره میوه پنج انگشت زمانی که تا ۳ ماه استفاده شود، بی خطر است. عوارض جانبی ممکن است شامل ناراحتی معده، خستگی و مشکلات خواب باشد. اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا دانه های پنج انگشت بی خطر هستند یا خیر، وجود ندارد .
- مصرف پوستی:
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای اطلاع از بی خطر بودن پنج انگشت یا عوارض جانبی آن، وجود ندارد.
تداخلات دارویی
تداخلات متوسط:
- داروهای ضد بارداری: به نظر می رسد پنج انگشت سطح هورمون را در بدن تغییر می دهد. قرص های ضد بارداری حاوی هورمون هستند. مصرف پنج انگشت همراه با قرص های ضد بارداری ممکن است اثرات قرص های ضد بارداری را کاهش دهد و شانس باردار شدن را افزایش دهد. اگر از قرصهای ضدبارداری همراه با پنج انگشت استفاده میکنید، از یک نوع دیگر کنترل بارداری مانند کاندوم استفاده کنید.
- استروژن: به نظر می رسد پنج انگشت سطح هورمون را در بدن تغییر می دهد. مصرف پنج انگشت همراه با قرص های استروژن ممکن است اثرات قرص های استروژن را کاهش دهد.
- داروهای آنتیسایکوتیکها: به نظر می رسد پنج انگشت بر یک ماده شیمیایی در مغز به نام دوپامین تأثیر می گذارد. برخی از داروهای آنتیسایکوتیکها به کاهش دوپامین کمک می کنند. مصرف پنج انگشت همراه با این داروها ممکن است اثرات این داروها را کاهش دهد.
- داروهای مورد استفاده برای بیماری پارکینسون (آگونیست های دوپامین): پنج انگشت حاوی مواد شیمیایی است که بر مغز تأثیر می گذارد. این مواد شیمیایی مانند برخی از داروهایی که برای بیماری پارکینسون استفاده می شود، بر مغز تأثیر می گذارد. مصرف پنج انگشت با این داروها ممکن است اثرات و عوارض جانبی داروهای مورد استفاده برای بیماری پارکینسون را افزایش دهد.
- متوکلوپرامید: به نظر می رسد پنج انگشت بر یک ماده شیمیایی مغز به نام دوپامین تأثیر می گذارد. متوکلوپرامید همچنین بر دوپامین تأثیر می گذارد. مصرف پنج انگشت همراه با متوکلوپرامید ممکن است اثرات متوکلوپرامید را کاهش دهد.
بارداری
پنج انگشت احتمالاً ناایمن است. پنج انگشت ممکن است باردار شدن را دشوارتر کند و به جنین آسیب برساند.
شیردهی
اگر در دوران شیردهی هستید ، از آن استفاده نکنید.
احتیاط و منع مصرف
- وضعیت بیماری های حساس به هورمون مانند اندومتریوز؛ فیبروئید رحم؛ یا سرطان سینه، رحم یا تخمدان: پنج انگشت می تواند بر هورمون ها تأثیر بگذارد و ممکن است بر سطح استروژن تأثیر بگذارد. اگر وضعیت بیماری های حساس به هورمون دارید از پنج انگشت استفاده نکنید.
- لقاح آزمایشگاهی: پنج انگشت میتواند بر کارایی باروری در آزمایشگاه تداخل کند. اگر تحت این روش قرار دارید، از مصرف پنج انگشت خودداری کنید..
- بیماری پارکینسون : پنج انگشت حاوی مواد شیمیایی است که بر مغز تأثیر می گذارد. این مواد شیمیایی مانند برخی از داروهای مورد استفاده برای بیماری پارکینسون بر مغز تأثیر می گذارد. پنج انگشت ممکن است بر درمان بیماری پارکینسون تأثیر بگذارد.
- اسکیزوفرنی یا سایر اختلالات روان پریشی : به نظر می رسد پنج انگشت بر یک ماده شیمیایی در مغز به نام دوپامین تأثیر می گذارد. برخی از داروها برای اختلالات روانی به کاهش دوپامین کمک می کنند. مصرف پنج انگشت ممکن است بر درمان برخی از اختلالات روانی تأثیر بگذارد.
مواد موثره
- Iridoid glycosides: agnoside, aucubin
- Flavonoids: including casticin, 3,6,7,4′-tetramethylether, 6- hydroxy-kempferol -3,6,7,4′-tetramethylether, 6 hydroxykempferol-3,6,7-trimethylether (penduletin), quercetagenin 3,6,7-trimethylether (chrysosplenol D)
- Volatile oil (0.8-1.6%): including among others, 1,8 cineole, lime, alpha-pinene, beta-pinene, as well as bornyl acetate, camphor, p-cymol, sabinene
- Fatty oil
مکانیسم عمل
The characteristic compounds in chasteberry fruits are iridoid glycosides (1%, with agnuside, agnucastosides and aucubin as the main constituents), diterpenes (less than 0.5%, vitexilactone and rotundifuran), methoxylated flavonoids (casticin and penduletin), flavonoid O- or C-glycosides (orientin and vitexin).
The clinical efficacy of chasteberry is attributed to its effects on prolactin secretion and on dopamine receptors. The extracts of the fruits exerted dopaminergic (D2) receptor-binding activity in animal brain samples, and inhibited the binding of the Dreceptor ligand spiroperidole. Certain diterpenes (e.g. rotundifuran) also exerted such effects. Vitex agnus-castus extracts (and some diterpenes) inhibited prolactin release via interaction with D2-receptors in lactotrophic cells. The prolactin level-increasing effect was observed in some human studies too.
In vitro studies confirmed the effect opiate receptors and indicated the beta-endorphin-like action of chasteberry. Oral administration of the plant extract resulted in an increase of the beta-endorphin level in female rats. In some studies, chasteberry extract exhibited binding affinity to estrogen receptors (preferentially to the beta-subtype).
- نوع گیاه: درختچه برگریز معطر
- ارتفاع: ۲ تا ۶ متر
- ساقه: منشعب، چوبی، قهوهای تا خاکستری
- برگها: متقابل، کفدستی مرکب (معمولاً ۵ تا ۷ برگچه)، برگچهها باریک، نیزهایشکل، به طول ۵ تا ۱۲ سانتیمتر، با سطح سبز تیره در بالا و کمرنگتر در زیر
- گلها: کوچک، به رنگ آبی، بنفش، گاهی صورتی یا سفید، در خوشههای خوشمنظره و بلند (طول خوشهها ۱۰ تا ۲۰ سانتیمتر)، در تابستان
- میوه: کروی، کوچک (به قطر ۴ تا ۵ میلیمتر)، شبیه فلفل دانهای، ابتدا سبز و در زمان رسیدن تیرهرنگ
پراکنش جغرافیایی پراکندگی جهانی: جنوب غرب آسیا، ترکیه و سوریه، شرق کردستان تا شرق، شامل افغانستان و پاکستان
پراکندگی جغرافیایی در ایران: این گونه درختچهای نسبتا رطوبتپسند است و اغلب در کنارههای رودخانهها و بندرت در نواحی دشتی استانهای کرمانشاه، ایلام، همدان، خوزستان، چهارمحال و بختیاری، فارس، بلوچستان، خراسان و سمنان میروید.
در خاکهای سبک، آفتابگیر، و اقلیم گرم و معتدل بهترین رشد را دارد و به خشکی هم نسبتاً مقاوم است.
توصیف گیاه شناسی
درختچه ای به ارتفاع ۱-۲ متر ، خاکستری رنگ ، در بالا منشعب ، با شاخه های چهار گوشه کند ، با گل آذین پانیکول بزرگ انتهایی . برگها با دمبرگ بلند ، پنجه ای ، ۵ یا بندرت ۷ برگچه ای ،؛ برگچه ها سر نیزه ای ، به طول ۶-۹ سانتیمتر ، به عرض ۱-۲ سانتیمتر ، باریک شده طویل ( سرنیزه ای ) ، نوک تیز ، تقریبا کامل ( بدون دندانه ) ، روی سطح فوقانی سبز شونده ، سطح تحتانی خاکستری – نمدی ، دمبرگچه دار ، گلها بنفش ، در گل آذین گرزن تنک ، کوتاه ، در چرخه های بسیار تنک و سنبله ای طویل قرار گرفته . کاسه گل به ول ۲ میلیمتر ، با دندانه های سه گوشه پهن ، نوک کند ، ا طول لوله ۳ بار کوتاهتر ، جام گل به طول ۶-۹ میلیمتر، بنفش ، ۳ برابر اندازه کاسه گل ، با لوله ای به طول ۴ میلیمتر ، با دهانه بسته ؛ لب پایینی با کرکهای ریش مانند متراکم و سفید . میوه شفت کروی ، به قطر حدود ۲ میلیمتر ، از کاسه گل کمی بلند تر .
پراکنش جغرافیایی
پراکندگی جهانی : جنوب غرب آسیا ، ترکیه و سوریه ، شرق کردستان به طرف شرق تا افغانستان و پاکستان .
پراکندگی جغرافیایی در ایران : این گونه درختچه ای نسبتا رطوبت پسند اغلب در کناره های رودخانه ها و بندرت در نواحی دشتی در استانهای کرمانشان ، ایلام ، همدان ، خوزستان ، چهارمحال بختیاری ، فارس ، بلوچستان ، خرسان و سمنان می روید .
محصولات دارویی حاوی پنج انگشت
کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت و اپلیکیشن فیتانو متعلق به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می باشد و هر گونه کپی برداری از محتوا و طرح های این وبسایت پیگرد قانونی دارد.
پنل کاربری
ورود
دانلود اپلیکیشن







