زیتون تلخ (آزاد درخت)
نام علمی :.Melia azedarach L
نام انگلیسی : Neem
نام خانواده : Meliaceae
اندام مورد استفاده : میوه
آزاد درخت درختی است که در مناطق گرمسیری مانند هند رشد میکند. عصاره برگ آن برای کاهش پلاک دندان و درمان شپش استفاده میشود.
آزاد درخت حاوی مواد شیمیایی است که ممکن است به کاهش سطح قند خون، بهبود زخمهای دستگاه گوارش، پیشگیری از بارداری، کشتن باکتریها و جلوگیری از تشکیل پلاک در دهان کمک کند.
از آزاد درخت برای درمان شپش، پلاک دندان، التهاب لثه، پسوریازیس، دفع حشرات و بسیاری از اهداف دیگر استفاده می شود، اما هیچ مدرک علمی خوبی برای اثبات بیشتر این موارد وجود ندارد. همچنین شواهد خوبی برای اثبات استفاده از آزاد درخت برای درمان کووید-۱۹ وجود ندارد. روغن دانه آزاد درخت به عنوان آفت کش استفاده می شود.
- پلاک دندان: استفاده از ژل حاوی عصاره برگ آزاد درخت روی دندان یا استفاده از دهانشویه آزاد درخت می تواند میزان پلاک روی دندان را کاهش دهد. اما مشخص نیست که آزاد درخت به اندازه دهانشویه یا ژل کلرهگزیدین مفید است یا خیر.
- ژنژیویت خفیف: مصرف ژل حاوی عصاره برگ آزاد درخت روی دندان یا استفاده از دهانشویه آزاد درخت می تواند التهاب لثه را در برخی افراد کاهش دهد. اما مشخص نیست که آزاد درخت به اندازه دهانشویه یا ژل کلرهگزیدین مفید است یا خیر.
- شپش: یک بار استفاده از شامپو عصاره آزاد درخت روی پوست سر می تواند شپش سر کودکان را درمان کند.
Neem leaf, bark, and twig have been taken by mouth in adults. Neem creams, gels, and shampoos have also been used.
- مصرف خوراکی:
مصرف عصاره پوست آزاد درخت در کوتاه مدت احتمالاً برای اکثر بزرگسالان بی خطر است. دوزهای ۶۰ میلی گرم روزانه تا ۱۰ هفته به طور ایمن استفاده شده است. مصرف خوراکی آزاد درخت زمانی که در دوزهای زیاد یا برای مدت طولانی مصرف شود، احتمالاً ایمن نیست و ممکن است به کلیه ها و کبد آسیب برساند.
- مصرف پوستی:
مصرف پوستی روغن یا کرم آزاد درخت تا ۲ هفته، احتمالاً بی خطر است.
- مصرف داخل دهانی:
مصرف ژل حاوی عصاره برگ آزاد درخت در داخل دهان تا ۶ هفته احتمالاً بی خطر است.
تداخلات متوسط:
- داروهای ضد دیابت: آزاد درخت ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. مصرف آزاد درخت همراه با داروهای ضد دیابت، ممکن است باعث کاهش بیش از حد قند خون شود.
- داروهای سرکوب کننده ی سیستم ایمنی: آزاد درخت می تواند فعالیت سیستم ایمنی را افزایش دهد. برخی از داروها، مانند داروهایی که پس از پیوند استفاده می شوند، فعالیت سیستم ایمنی را کاهش می دهند. مصرف آزاد درخت همراه با این داروها ممکن است اثرات این داروها را کاهش دهد.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 3A4): برخی از داروها توسط کبد تغییر و تجزیه می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این امر می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
- سوبسترا های P-glycoprotein: برخی از داروها توسط پمپ ها به داخل و خارج سلول ها منتقل می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است نحوه عملکرد این پمپ ها را تغییر دهد و میزان ماندگاری دارو در بدن را تغییر دهد. در برخی موارد، این امر ممکن است اثرات و عوارض جانبی یک دارو را تغییر دهد.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 2C8): برخی از داروها توسط کبد تغییر یافته و تجزیه می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این امر می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 2C9): برخی از داروها توسط کبد تغییر یافته و تجزیه می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این امر می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
مصرف خوراکی روغن و پوست آزاد درخت در دوران بارداری احتمالاً خطرناک است. آزاد درخت می توانند باعث سقط جنین شوند.
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا مصرف آزاد درخت در دوران شیردهی بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
- کودکان: شامپو عصاره آزاد درخت اگر یک یا دو بار به مدت ۱۰ دقیقه روی سر استفاده شود و سپس با آب گرم شسته شود ، احتمالاً برای کودکان بی خطر است. مصرف خوراکی دانه آزاد درخت و روغن دانه احتمالاً در کودکان خطرناک است. عوارض جانبی جدی در نوزادان و کودکان کوچک ممکن است ظرف چند ساعت پس از مصرف روغن آزاد درخت رخ دهد. این عوارض جانبی جدی شامل استفراغ، اسهال، خواب آلودگی، تشنج، از دست دادن هوشیاری، کما و مرگ است.
- بیماری های خودایمنی (مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS)، لوپوس (لوپوس اریتماتوز سیستمیک، SLE)، آرتریت روماتوئید (RA) یا سایر شرایط): آزاد درخت ممکن است باعث فعال تر شدن سیستم ایمنی شود. این می تواند علائم بیماری های خود ایمنی را افزایش دهد.
- کاهش توانایی بچه دار شدن (ناباروری): شواهدی وجود دارد که نشان می دهد آزاد درخت می تواند به اسپرم آسیب برساند. همچنین ممکن است باروری را به روش های دیگری کاهش دهد. اگر می خواهید بچه دار شوید، از استفاده از آزاد درخت خودداری کنید.
- پیوند عضو: این نگرانی وجود دارد که آزاد درخت ممکن است اثر داروهایی را که برای جلوگیری از رد عضو استفاده میشوند، کاهش دهد. اگر پیوند عضو داشته اید، از آزاد درخت استفاده نکنید.
- جراحی: آزاد درخت ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. این نگرانی وجود دارد که ممکن است در کنترل قند خون در حین و بعد از جراحی اختلال ایجاد کند. حداقل ۲ هفته قبل از جراحی برنامه ریزی شده استفاده از آزاد درخت را متوقف کنید.
COMPOUNDS: NEEM SEED OIL
- Triterpenes and tetranortriterpenes (limonoids and protolimonoids of the gedunin-group): for example nimbolin A and B, nimbin, gedunin
COMPOUNDS: NEEM BARK AND LEAVES
- Tannin
- Volatile oil
کاربرد
- پلاک دندان: استفاده از ژل حاوی عصاره برگ آزاد درخت روی دندان یا استفاده از دهانشویه آزاد درخت می تواند میزان پلاک روی دندان را کاهش دهد. اما مشخص نیست که آزاد درخت به اندازه دهانشویه یا ژل کلرهگزیدین مفید است یا خیر.
- ژنژیویت خفیف: مصرف ژل حاوی عصاره برگ آزاد درخت روی دندان یا استفاده از دهانشویه آزاد درخت می تواند التهاب لثه را در برخی افراد کاهش دهد. اما مشخص نیست که آزاد درخت به اندازه دهانشویه یا ژل کلرهگزیدین مفید است یا خیر.
- شپش: یک بار استفاده از شامپو عصاره آزاد درخت روی پوست سر می تواند شپش سر کودکان را درمان کند.
دوزینگ
Neem leaf, bark, and twig have been taken by mouth in adults. Neem creams, gels, and shampoos have also been used.
عوارض جانبی
- مصرف خوراکی:
مصرف عصاره پوست آزاد درخت در کوتاه مدت احتمالاً برای اکثر بزرگسالان بی خطر است. دوزهای ۶۰ میلی گرم روزانه تا ۱۰ هفته به طور ایمن استفاده شده است. مصرف خوراکی آزاد درخت زمانی که در دوزهای زیاد یا برای مدت طولانی مصرف شود، احتمالاً ایمن نیست و ممکن است به کلیه ها و کبد آسیب برساند.
- مصرف پوستی:
مصرف پوستی روغن یا کرم آزاد درخت تا ۲ هفته، احتمالاً بی خطر است.
- مصرف داخل دهانی:
مصرف ژل حاوی عصاره برگ آزاد درخت در داخل دهان تا ۶ هفته احتمالاً بی خطر است.
تداخلات دارویی
تداخلات متوسط:
- داروهای ضد دیابت: آزاد درخت ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. مصرف آزاد درخت همراه با داروهای ضد دیابت، ممکن است باعث کاهش بیش از حد قند خون شود.
- داروهای سرکوب کننده ی سیستم ایمنی: آزاد درخت می تواند فعالیت سیستم ایمنی را افزایش دهد. برخی از داروها، مانند داروهایی که پس از پیوند استفاده می شوند، فعالیت سیستم ایمنی را کاهش می دهند. مصرف آزاد درخت همراه با این داروها ممکن است اثرات این داروها را کاهش دهد.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 3A4): برخی از داروها توسط کبد تغییر و تجزیه می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این امر می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
- سوبسترا های P-glycoprotein: برخی از داروها توسط پمپ ها به داخل و خارج سلول ها منتقل می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است نحوه عملکرد این پمپ ها را تغییر دهد و میزان ماندگاری دارو در بدن را تغییر دهد. در برخی موارد، این امر ممکن است اثرات و عوارض جانبی یک دارو را تغییر دهد.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 2C8): برخی از داروها توسط کبد تغییر یافته و تجزیه می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این امر می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 2C9): برخی از داروها توسط کبد تغییر یافته و تجزیه می شوند. برگ آزاد درخت ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این امر می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
بارداری
مصرف خوراکی روغن و پوست آزاد درخت در دوران بارداری احتمالاً خطرناک است. آزاد درخت می توانند باعث سقط جنین شوند.
شیردهی
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا مصرف آزاد درخت در دوران شیردهی بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
احتیاط و منع مصرف
- کودکان: شامپو عصاره آزاد درخت اگر یک یا دو بار به مدت ۱۰ دقیقه روی سر استفاده شود و سپس با آب گرم شسته شود ، احتمالاً برای کودکان بی خطر است. مصرف خوراکی دانه آزاد درخت و روغن دانه احتمالاً در کودکان خطرناک است. عوارض جانبی جدی در نوزادان و کودکان کوچک ممکن است ظرف چند ساعت پس از مصرف روغن آزاد درخت رخ دهد. این عوارض جانبی جدی شامل استفراغ، اسهال، خواب آلودگی، تشنج، از دست دادن هوشیاری، کما و مرگ است.
- بیماری های خودایمنی (مانند مولتیپل اسکلروزیس (MS)، لوپوس (لوپوس اریتماتوز سیستمیک، SLE)، آرتریت روماتوئید (RA) یا سایر شرایط): آزاد درخت ممکن است باعث فعال تر شدن سیستم ایمنی شود. این می تواند علائم بیماری های خود ایمنی را افزایش دهد.
- کاهش توانایی بچه دار شدن (ناباروری): شواهدی وجود دارد که نشان می دهد آزاد درخت می تواند به اسپرم آسیب برساند. همچنین ممکن است باروری را به روش های دیگری کاهش دهد. اگر می خواهید بچه دار شوید، از استفاده از آزاد درخت خودداری کنید.
- پیوند عضو: این نگرانی وجود دارد که آزاد درخت ممکن است اثر داروهایی را که برای جلوگیری از رد عضو استفاده میشوند، کاهش دهد. اگر پیوند عضو داشته اید، از آزاد درخت استفاده نکنید.
- جراحی: آزاد درخت ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. این نگرانی وجود دارد که ممکن است در کنترل قند خون در حین و بعد از جراحی اختلال ایجاد کند. حداقل ۲ هفته قبل از جراحی برنامه ریزی شده استفاده از آزاد درخت را متوقف کنید.
مواد موثره
COMPOUNDS: NEEM SEED OIL
- Triterpenes and tetranortriterpenes (limonoids and protolimonoids of the gedunin-group): for example nimbolin A and B, nimbin, gedunin
COMPOUNDS: NEEM BARK AND LEAVES
- Tannin
- Volatile oil
- نوع گیاه: درختی
ارتفاع: تا ۱۲ متر
شاخهچههای جوان: دارای پوشش کرکی ـ پَتویی - برگها: ۲ تا ۳ بار شانهای؛ طول تا ۶۰ سانتیمتر
برگچهها: متقابل، بیضوی، نوکدار، اغلب مورب
حاشیه برگچهها: دندانهارهای یا تقریباً دندانهارهای
ابعاد برگچهها: طول ۲۵ تا ۵۰ میلیمتر؛ عرض ۵ تا ۱۹ میلیمتر
سطح برگها: کرکدار - لوبهای کاسهگل: نوکتیز، کرکدار؛ طول حدود ۲ میلیمتر
گلآذین: پانیکولی، محوری
گلها: بنفش، معطر
گلبرگها: قاشقی یا سرنیزهای؛ طول ۷ تا ۹ میلیمتر؛ حاشیه مژهدار؛ همپوش با غنچه
دمگلها: کرکدار؛ طول ۲ تا ۳ میلیمتر - لوله پرچمی: استوانهایشکل؛ طول ۶ تا ۷ میلیمتر؛ قاعده و رأس پهنشده؛ دارای ۱۰ شیار طولی؛ رأس با ۲۰ دندانه
بساکها: بدون پایک
طبق گل: بدون کرک؛ چسبیده به تخمدان
تخمدان: غالباً ۵حجرهای
خامه: طول ۴ تا ۵ میلیمتر
کلاله: سرسان (capitate) - میوه: شَفت، کروی؛ قطر ۱۵ تا ۲۰ میلیمتر؛ دارای ۳ تا ۶ دانه؛ در حالت رسیدگی زردرنگ
این گونه در نواحی غربی رشتهکوههای هیمالیا انتشار دارد و در مناطق گرم و مرطوب بهطور غالب کشت میشود؛ همچنین در برخی نواحی بهصورت نیمهخودرو نیز مشاهده شده است.
پراکندگی جغرافیایی در ایران:
- استان مازندران: ایستگاه تیرتاش، پالوس، نوشهر، رامسر، ساری
- استان گیلان: بندرانزلی
- استان تهران: کاشتهشده در تهران و کرج
- استان یزد
- استان کرمان: کرمان، رفسنجان، ماهان
- استان خراسان رضوی: مشهد، گناباد
- استان سیستان و بلوچستان: منطقهٔ سرباز
زیستگاههایی مانند مناطق صنعتی، باغهای خانگی، پارکها، و حتی زمینهای کشاورزی سایهدار برای آن ثبت شدهاند. خاکهای لومی تا شنی، زهکشیشده، با pH خنثی تا کمی قلیایی برای رشد آن مناسب هستند.
توصیف گیاه شناسی
- نوع گیاه: درختی
ارتفاع: تا ۱۲ متر
شاخهچههای جوان: دارای پوشش کرکی ـ پَتویی - برگها: ۲ تا ۳ بار شانهای؛ طول تا ۶۰ سانتیمتر
برگچهها: متقابل، بیضوی، نوکدار، اغلب مورب
حاشیه برگچهها: دندانهارهای یا تقریباً دندانهارهای
ابعاد برگچهها: طول ۲۵ تا ۵۰ میلیمتر؛ عرض ۵ تا ۱۹ میلیمتر
سطح برگها: کرکدار - لوبهای کاسهگل: نوکتیز، کرکدار؛ طول حدود ۲ میلیمتر
گلآذین: پانیکولی، محوری
گلها: بنفش، معطر
گلبرگها: قاشقی یا سرنیزهای؛ طول ۷ تا ۹ میلیمتر؛ حاشیه مژهدار؛ همپوش با غنچه
دمگلها: کرکدار؛ طول ۲ تا ۳ میلیمتر - لوله پرچمی: استوانهایشکل؛ طول ۶ تا ۷ میلیمتر؛ قاعده و رأس پهنشده؛ دارای ۱۰ شیار طولی؛ رأس با ۲۰ دندانه
بساکها: بدون پایک
طبق گل: بدون کرک؛ چسبیده به تخمدان
تخمدان: غالباً ۵حجرهای
خامه: طول ۴ تا ۵ میلیمتر
کلاله: سرسان (capitate) - میوه: شَفت، کروی؛ قطر ۱۵ تا ۲۰ میلیمتر؛ دارای ۳ تا ۶ دانه؛ در حالت رسیدگی زردرنگ
پراکنش جغرافیایی
این گونه در نواحی غربی رشتهکوههای هیمالیا انتشار دارد و در مناطق گرم و مرطوب بهطور غالب کشت میشود؛ همچنین در برخی نواحی بهصورت نیمهخودرو نیز مشاهده شده است.
پراکندگی جغرافیایی در ایران:
- استان مازندران: ایستگاه تیرتاش، پالوس، نوشهر، رامسر، ساری
- استان گیلان: بندرانزلی
- استان تهران: کاشتهشده در تهران و کرج
- استان یزد
- استان کرمان: کرمان، رفسنجان، ماهان
- استان خراسان رضوی: مشهد، گناباد
- استان سیستان و بلوچستان: منطقهٔ سرباز
اکولوژی
زیستگاههایی مانند مناطق صنعتی، باغهای خانگی، پارکها، و حتی زمینهای کشاورزی سایهدار برای آن ثبت شدهاند. خاکهای لومی تا شنی، زهکشیشده، با pH خنثی تا کمی قلیایی برای رشد آن مناسب هستند.
کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت و اپلیکیشن فیتانو متعلق به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می باشد و هر گونه کپی برداری از محتوا و طرح های این وبسایت پیگرد قانونی دارد.
پنل کاربری
ورود
دانلود اپلیکیشن


