گل گاو زبان ایرانی
نام علمی :.Echium amoenum Fisch. & C.A.Mey
نام انگلیسی : borage
نام خانواده : Boragiaceae
اندام مورد استفاده : گل
این گیاه بومی ایران است و در مناطق گردنه حیران و اردبیل به صورت خودرو وجود دارد. در سالیان اخیر به دلیل افزایش قیمت آن، در مناطق دیگر مانند همدان و آباده هم کشت میشود.
مطالعات کمی روی آن انجام شده است. در طب سنتی ایران به عنوان معرق و آرامبخش شناخته میشود.
بر اساس مطالعات انجام شده به صورت دم کرده و با مقدار کم، اثر سمی ندارد و مصرف عصاره دم کرده آن، به عنوان یک نوشیدنی ایمن در نظر گرفته میشود.
منابع :

اطلاعات کافی وجود ندارد.
حداکثر ۲ گرم در روز به صورت دم کرده قابل استفاده است.
ما در حال حاضر هیچ اطلاعاتی برای عارضه جانبی گل گاو زبان نداریم.
اطلاعات کافی وجود ندارد.
نظریه وجود احتمالی آلکالوئید های غیر اشباع پیرولیزیدین سمی (هر چند به مقدار کم در گیاه) مصرف آن در دوران بارداری توصیه نمی شود.
نظریه وجود احتمالی آلکالوئید های غیر اشباع پیرولیزیدین سمی (هر چند به مقدار کم در گیاه) مصرف آن در دوران شیردهی توصیه نمی شود.
اطلاعاتی وجود ندارد.
گل گاوزبان دارای موسیلاژ به میزان %۵-۳ ، فلاونوئید به میزان %۰/۱۵ < انتوسیانین با آگلیکون دلفینیدین و سیانیدین به میزان %۱۳/۴۳ و به مقدار ناچیز آلکالوئید از دسته پیرولیزیدین است و به آزمایش ارلیش جواب مثبت نمی دهد . املاح سدیم و پتاسیم در دم کرده %۱۰ گلبرگهای گاوزبان به ترتیب به میزان ۱۱/۵ و ۵۲۰ میلیگرم در لیتر می باشد .
کاربرد
اطلاعات کافی وجود ندارد.
دوزینگ
حداکثر ۲ گرم در روز به صورت دم کرده قابل استفاده است.
عوارض جانبی
ما در حال حاضر هیچ اطلاعاتی برای عارضه جانبی گل گاو زبان نداریم.
تداخلات دارویی
اطلاعات کافی وجود ندارد.
بارداری
نظریه وجود احتمالی آلکالوئید های غیر اشباع پیرولیزیدین سمی (هر چند به مقدار کم در گیاه) مصرف آن در دوران بارداری توصیه نمی شود.
شیردهی
نظریه وجود احتمالی آلکالوئید های غیر اشباع پیرولیزیدین سمی (هر چند به مقدار کم در گیاه) مصرف آن در دوران شیردهی توصیه نمی شود.
احتیاط و منع مصرف
اطلاعاتی وجود ندارد.
مواد موثره
گل گاوزبان دارای موسیلاژ به میزان %۵-۳ ، فلاونوئید به میزان %۰/۱۵ < انتوسیانین با آگلیکون دلفینیدین و سیانیدین به میزان %۱۳/۴۳ و به مقدار ناچیز آلکالوئید از دسته پیرولیزیدین است و به آزمایش ارلیش جواب مثبت نمی دهد . املاح سدیم و پتاسیم در دم کرده %۱۰ گلبرگهای گاوزبان به ترتیب به میزان ۱۱/۵ و ۵۲۰ میلیگرم در لیتر می باشد .
- چرخهٔ زندگی: دوساله یا چندساله
- ارتفاع: ۲۰ تا ۵۰ سانتیمتر
- ساقه: خمیده به سمت بالا، ساده، دارای کرکهای افراشته و متراکم
- برگها:
- – قاعدهای: سرنیزهای، نوکتیز، ۲۰ × ۵ سانتیمتر، دمبرگ باریک
- – ساقهای: سرنیزهای، بدون دمبرگ، قاعده پهن، ۱۰ × ۲ سانتیمتر
- کرکها: خوابیده روی برگها، افراشته در سایر بخشها، مخلوط با کرکهای کوتاه
- گلآذین: دمعقربی، ابتدا متراکم و سپس طویل و غیرمتراکم
- براکتهها: خطی–سرنیزهای، همطول با کاسه گل
- کاسه گل: پایک کوتاه، ۲۰–۱۰ میلیمتر، پنجبخشی با زبانههای خطی
- جام گل: پنج لوب، نامنظم، دولوبی نامحسوس، ۳۳–۲۵ میلیمتر، ارغوانی–بنفش، کرکدار
- پرچمها: میلهها نامساوی، بساکها ناویشکل با شیار، درون جام گل
- خامه: همطول با جام گل، عمیقاً در بخشی
- میوه: فندقه، افراشته، درفشی، ۵ میلیمتر، با شیارهای متراکم
این گیاه در ایران و قفقاز انتشار دارد. در نواحی وسیعی از شمال ایران شامل گیلان، مازندران و گلستان؛ ارتفاعات کندوان، کلاردشت، ارتفاعات چالوس، بین منجیل و رستمآباد در راه رشت، جنگل گلستان و نواحی شمال غرب ایران؛ بین اردبیل تا آستارا میروید. گل گاوزبان بازار دارویی ایران نیز از کوهستانهای شمال جمعآوری میشود.
گاه آنچه به عنوان گاوزبان عرضه میشود، گلهای گیاهان Caccinia glauca Savi و Onosma macrocephala است. گلها به تنهایی و یا تمام اندام گیاهان Anchusa italica و A. hybrida نیز به نام گاوزبان خوانده میشوند. در بلوچستان گلهای Trichodesma indicum و در برخی نقاط دیگر گلهای T. zeylanicum و T. molle چنین نامی دارند. آنچه در اروپا تحت عنوان گاوزبان مصرف میشود، گل و برگهای گیاه Borago officinalis است که در نمونه بازار دارویی ایران موجود نیست.
این گیاه معمولاً در دامنههای کوهستانی، مناطق نیمهخشک، و خاکهای سبک با زهکشی مناسب دیده میشود و به نور کامل خورشید و دمای معتدل تا گرم نیاز دارد.
توصیف گیاه شناسی
گیاه Echium amoenum، گیاهی است دو یا چند ساله ، به ارتفاع ۵۰-۲۰ سانتیمتر ، دارای کرکهای نسبتا نرم ، که روی برگها به حالت خوابیده و در سایر قسمتها به صورت افراشته و مخلوط با کرکهای کوتاه و متراکم میباشد. ساقه گیاه تا حدودی ساده و خمیده به سمت بالاست، برگهای قاعده ای به طول حدود ۲۰ سانتیمتر و عرض ۵ سانتیمتر ؛ سرنیزه ای و در قسمت دمبرگ باریک شده، نوک تیزاند. برگهای ساقه ای به ابعاد ۱۰×۲ سانتیمتر ، سرنیزه ای ، بدون دمبرگ و با قاعده ای پهن اند. گل آذین دم عقربی آن معمولا در قسمت انتهایی ساقه قرار گرفته ؛ در اوایل رشد ، متراکم و سپس بسیار طویل و غیر متراکم می شود. براکته ها؛ خطی – سرنیزه ای و تقریبا با کاسه گل هم طول اند. کاسه گل؛ دارای پایک بسیار کوتاه بوده ، در زمان گلدهی تا ۱۰ میلیمتر و در زمان میوه دهی ۲۰-۱۸ میلیمتر ، دارای زبانه های خطی و پنج بخشی میباشد. جام گل ؛ دارای پنج لوب ، به طور واضح نامنظم و به گونه ای نامحسوس دو لوبی ، به طول ۳۳-۲۵ میلیمتر ، دارای کرکهای خوابیده ، به رنگ ارغوانی – بنفش است.
میله های پرچم ، نامساوی ، بساک ها درون جام گل محصور و به طور واضح ناوی شکل و شیار دارند. خامه تقریبا با جام گل هم طول و به طور عمیق در بخشی است. میوه های فندقه به حالت افراشته ، به طول حدود ۵ میلیمتر و به طور کامل درفشی و با شیارهای متراکم است.
پراکنش جغرافیایی
این گیاه در ایران و قفقاز انتشار دارد . در منطقه وسیعی از نواحی شمال ایران؛ گیلان و مازندران و گلستان : ارتفاعات کندوان ، کلاردشت ، ارتفاعات چالوس، بین منجیل و رستم آباد در راه رشت ، جنگل گلستان و نواحی شمال غرب ایران؛ بین اردبیل تا آستارا میروید. گل گاوزبان بازار دارویی ایران را نیز از کوهستانهای شمال جمع آوری میکنند.
مشخصات میکروسکوپی
پودر گلهای گاوزبان به رنگ آبی بنفش بوده ، دارای بوی مخصوص ، شبیه بوی خاک و مطبوع و مزه ای در ابتدا کمی شیرین و بعد کمی تند است. ویژگیهای میکروسکوپی این پودر عبارتند از :
الف ) بخشی از یافت اپیدرم گلبرگ با سلولهای سینوسی ، همراه پایه کرک پوششی
ب ) بخشی از اپیدرم تحتانی گلبرگ همراه کرک پوششی تک سلولی که سلولهای اپیدرمی زاویه دارتر دارد
ج) بخشی از بافت مزوفیل گلبرگ به رنگ بنفش مایل به قرمز همراه عناصر آوندی
د ) سلولهای پارانشیم ساده و کشیده همراه با عناصر آوندی
ه ) بخشی از بافت اندوتسیوم کیسه باک
و ) دانه گرده کروی و کوچک از نوع مونوپورات
توجه : قابل ذکر است که بعد از رنگ آمیزی با معرف بلود و متیلن نواحی موسیلاژ دار در گلبرگ آبی رنگ می شود
گیاه جایگزین و تقلب
گاه آنچه را که بعنوان گاوزبان عرضه می شود ، گلهای گیاهان Caccinia glauca Savi و Onosma macrocephala می باشد . گلها به تنهایی و یا تمام اندام گیاهان Anchusa italica و A.hybrida نیز به نام گاوزبان خوانده می شود . در بلوچستان گلهای Trichodesma indicum و در برخی نقاط دیگر گلهای T.zeylanicum , T.molle چنین نامی دارند .
آنچه که در اروپا تحت عنوان گاوزبان مصرف می شود ، گل و برگهای گیاه Borago officinalis است که در نمونه بازار دارویی ایران نمی باشد .
کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت و اپلیکیشن فیتانو متعلق به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می باشد و هر گونه کپی برداری از محتوا و طرح های این وبسایت پیگرد قانونی دارد.
پنل کاربری
ورود
دانلود اپلیکیشن

