نعنا (نعناع)
نام علمی :Mentha x piperita L
نام انگلیسی : Peppermint
نام خانواده : Lamiaceae
اندام مورد استفاده : برگ و اندام هوایی
نعنا گیاهی گل دهنده است که در اروپا و آمریکای شمالی رشد می کند و از برگ و اسانس آن به عنوان دارو استفاده می شود. این گیاه دورگه ای از دو گیاه Mentha spicata و Mentha aquatica می باشد.
به نظر می رسد اسانس نعنا در کاهش اسپاسم دستگاه گوارش موثر است و استفاده ی موضعی از نعنا باعث کاهش درد و خارش پوست می شود.
از نعنا به صورت سنتی برای سندرم روده ی تحریک پذیر، سوهاضمه، سرماخوردگی، کرامپ های شکمی، درد مفاصل، بیماری های صفراوی، حالت تهوع، زخم بستر، سردرد تنشی، اضطراب، بی خوابی، بهبود حافظه و … استفاده می شود. با این حال اطلاعات کافی برای اثبات بسیاری از این کاربرد ها وجود ندارد.
نعنا به صورت گسترده برای اسانس معطرش کشت داده می شود. ایالت متحده ی آمریکا بزرگ ترین تولید کننده ی نعنا است و بزرگترین بازار روغن نعنا در اختیار تولید کنندگان آدامس، خمیردندان، دهانشویه و شرکت های دارویی می باشد.
نعناع به احتمال زیاد برای موارد زیر به موثر می باشد:
- اختلال طولانی مدت روده بزرگ که باعث درد معد می شود (سندرم روده تحریک پذیر یا IBS): مصرف خوراکی اسانس نعناع درد معده، نفخ و حرکات روده را در افراد مبتلا به IBS کاهش می دهد.
نعناع احتمالاً برای موارد زیر به موثر می باشد:
- شل کردن روده بزرگ در طول ارزیابی barium enema: به نظر می رسد استفاده از اسانس نعناع به عنوان یک ماده در تنقیه، روده بزرگ را در طول معاینه barium enema آرام می کند. همچنین به نظر می رسد مصرف خوراکی اسانس نعناع قبل از شروع barium enema باعث کاهش اسپاسم می شود.
- تهوع و استفراغ ناشی از درمان دارویی سرطان: به نظر می رسد مصرف خوراکی عصاره نعناع و استنشاق اسانس نعناع باعث کاهش حالت تهوع و استفراغ پس از درمان دارویی سرطان می شود.
- سوء هاضمه: به نظر می رسد مصرف خوراکی نعناع فلفلی همراه با زیره باعث بهبود علائم سوء هاضمه می شود. اما اثرمصرف نعناع به تنهایی در سو هاظمه مشخص نیست.
- عوارض جانبی ناشی از آندوسکوپی که برای مشاهده داخل بدن استفاده می شود: استفاده از اسانس نعناع می تواند اسپاسم و درد را در افرادی که آندوسکوپی انجام می دهند، کاهش دهد. به نظر می رسد در این فرآیند اسپری کردن اسانس نعناع به داخل روده توسط پزشک، بهترین اثر را دارد. مشخص نیست که مصرف خوراکی اسانس نعناع کمک کننده است یا خیر.
- برطرف شدن ترک خوردگی پوست در نوک پستان: استفاده از اسانس نعناع به صورت ژل یا کرم روی پوست باعث کاهش ترک خوردگی پوست و درد در ناحیه نوک پستان در هنگام شیردهی می شود.
- زخم بستر: استفاده از ژل حاوی اسانس نعناع می تواند از زخم بستر جلوگیری کند.
- سردرد تنشی: به نظر می رسد استفاده از اسانس نعناع روی پوست به تسکین سردردهای تنشی کمک می کند.
امروزه نعناع برای سندرم روده تحریک پذیر (IBS)، سایر مشکلات گوارشی، سرماخوردگی، عفونت های سینوسی، سردرد و … استفاده می شود. اسانس نعناع به صورت موضعی برای مشکلاتی مانند سردرد، دردهای عضلانی، درد مفاصل و خارش استفاده می شود. در رایحه درمانی، اسانس نعناع برای درمان سرفه و سرماخوردگی، کاهش درد، بهبود عملکرد ذهنی و کاهش استرس استفاده می شود.
Adults (18 Years and Older)
- Peppermint oil should be used cautiously, as doses of the constituent menthol over 1 g/kg of body weight may be deadly.
- For intestinal/digestion disorders, doses of 0.2-0.4 mL of peppermint oil in enteric-coated capsules, dilute preparations, or suspensions taken three times daily by mouth have been used or studied.
- Lozenges containing 2-10 mg of peppermint oil have been used.
- A 10% peppermint oil (in methanol) has been applied to the skin (forehead and temples) multiple times per day for headache relief. Some sources recommend using peppermint oil preparations on the skin no more than 3-4 times per day.
- For inhalation, 3-4 drops of oil added to 150 mL of hot water and inhaled up to three times per day, or 1%-5% essential oil as a nasal ointment has been used to relieve congestion.
- As an infusion, 3-6 g of peppermint leaf has been used daily. Doses of other liquid preparations depend on concentration; for example, 2-3 mL of tincture (1:5 in 45% ethanol) three times daily or 1 mL of spirits (10% oil and 1% leaf extract, mixed with water) has been taken.
- Various doses of dried herb extract have also been used, ranging from 0.8 g/day up to 4 g taken three times daily, although safety is not clear.
Children (Younger than 18 Years)
- There is insufficient evidence to recommend the safe use of peppermint leaf or oil in children.
- مصرف خوراکی:
اسانس نعناع احتمالا بی خطر است. برگ نعناع احتمالاً زمانی که تا ۸ هفته مصرف شود، بی خطر است. مشخص نیست که آیا برگ نعناع برای بیش از ۸ هفته بی خطر است یا خیر. نعناع می تواند عوارض جانبی از جمله سوزش سر دل، خشکی دهان، حالت تهوع و استفراغ ایجاد کند.
- مصرف پوستی:
اسانس نعناع احتمالا بی خطر است.
- مصرف تنقیه (معدی):
اسانس نعناع احتمالاً بی خطر است.
مصرف استنشاقی:
اسانس نعناع زمانی که به صورت رایحه درمانی استفاده می شود، احتمالاً بی خطر است.
- هنگامی که در بینی استفاده می شود:
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا اسانس نعناع فلفلی بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
تداخلات متوسط:
۱. سیکلوسپورین: اسانس نعنا ممکن است متابولیسم سیکلوسپورین در بدن را کاهش دهد. در نتیجه احتمال دارد اثرات و عوارض جانبی این دارو افزایش پیدا کند.
۲. سوبسترا های سیتوکروم P450 2C19 ، P450 2C9 ، P450 3A4: نعنا ممکن است سرعت متابولیسم این داروها و در نتیجه اثرات و عوارض جانبی آن ها را تغییر دهد.
تداخلات ضعیف:
۱. سوبسترا های سیتوکروم P450 1A2: نعنا ممکن است سرعت متابولیسم این داروها و در نتیحه اثرات و عوارض جانبی آن ها را تغییر دهد.
نعنا به طور معمول در غذا ها استفاده می شود. اطلاعات کافی در مورد ایمنی استفاده ی مقادیر بیشتر از آن در طی این دوران وجود ندارد. بهتر است احتیاط شود و در حد استفاده در مواد غذایی مصرف شود.
نعنا به طور معمول در غذا ها استفاده می شود. اطلاعات کافی در مورد ایمنی استفاده ی مقادیر بیشتر از آن در طی این دوران وجود ندارد. بهتر است احتیاط شود و در حد استفاده در مواد غذایی مصرف شود.
- کودکان: نعناع معمولاً در غذاها مصرف می شود. مصرف خوراکی اسانش نعناع فلفلی احتمالاً در کودکان ۸ سال و بالاتر، به صورت قرص هایی با پوشش مخصوص (روده ای) برای جلوگیری از تماس با معده، بی خطر است. منتول که در اسانس نعناع است، نباید توسط نوزاد یا کودک خردسال استنشاق شود یا روی صورت او استفاده شود؛ زیرا ممکن است بر تنفس آنها تأثیر منفی بگذارد.
- اسهال: مصرف اسانس نعناع می تواند باعث سوزش همراه با اسهال شود.
COMPOUNDS: PEPPERMINT LEAVES
- Volatile oil: chief components: menthol (35-45%), menthone (15-20%), menthyl acetate (3-5%), neomenthol (2.5-3.5%), isomenthone (2-3%), menthofurane (2-7%), additionally including among others limonene, pulegone, alpha- and betapinene, trans-sabinene hydrate
- Caffeic.acid: including among others, rosmaric acid
- Flavonoids: apigenine-, diosmetin- and luteolin glycosides, free lipophile methoxylized flavone including among others, xanthomicrol, gardenine D
COMPOUNDS: PEPPERMINT OIL
- Chief components: menthol (35-45%), menthone (15-20%), menthyl acetate (3-5%), neomenthol (2.5-3.5%), isomenthone (2-3%), menthofurane (2-7%), additionally including among others limonene, pulegone, alpha- and beta-pinene, trans-sabinene hydrate
- Lubiatentannins: including, among others rosmaric acid
- Flavonoids: apigenine-, diosmetin- and luteolin glycosides, free lipophile methoxylized flavone including, among others xanthomicrol, gardenine D
Peppermint leaves contain 1-4% essential oil. The main active components of the oil are menthol (30-55%) and menthone (15-30%). Further components are menthyl acetate (2-10%), cineole (5-15%), menthofuran (1-10%) and pulegone (up to 4%). It contains flavonoids, with the main component eriocitrin, and phenolic acids.
Leaf extracts, peppermint oil and menthol exert antispasmodic effects on isolated animal smooth muscles in vitro. This activity could be reproduced with the flavonoid fraction of the leaf extract, but the flavonoid-free essential oil was also effective. Peppermint reduces the tone of the esophageal sphincter. Peppermint oil inhibits potential–dependent Ca2+ currents, with a similar effect to those of Ca2+ channel antagonist medicines. This finding was reinforced by experiments in which menthol and peppermint oil inhibited nitrendipine binding to smooth muscle preparations.
Peppermint extracts and peppermint oil exert a choleretic effect in dogs.
Vaporized menthol increases the soluble mucus content in the bronchi and decreases the viscosity of the respiratory tract fluid. This may be a result of the stimulation of mucus-secreting cells in the respiratory tract. The nasal airway resistance did not decrease after the inhalation of peppermint oil, but the sensation of nasal airway dilation was enhanced. The possible explanation of this phenomenon may be that menthol presumably acts upon trigeminal sensory nerve endings within the nose.
Extracts of the leaves and the oil possess antioxidant and antimicrobial effects against some bacteria.
کاربرد
نعناع به احتمال زیاد برای موارد زیر به موثر می باشد:
- اختلال طولانی مدت روده بزرگ که باعث درد معد می شود (سندرم روده تحریک پذیر یا IBS): مصرف خوراکی اسانس نعناع درد معده، نفخ و حرکات روده را در افراد مبتلا به IBS کاهش می دهد.
نعناع احتمالاً برای موارد زیر به موثر می باشد:
- شل کردن روده بزرگ در طول ارزیابی barium enema: به نظر می رسد استفاده از اسانس نعناع به عنوان یک ماده در تنقیه، روده بزرگ را در طول معاینه barium enema آرام می کند. همچنین به نظر می رسد مصرف خوراکی اسانس نعناع قبل از شروع barium enema باعث کاهش اسپاسم می شود.
- تهوع و استفراغ ناشی از درمان دارویی سرطان: به نظر می رسد مصرف خوراکی عصاره نعناع و استنشاق اسانس نعناع باعث کاهش حالت تهوع و استفراغ پس از درمان دارویی سرطان می شود.
- سوء هاضمه: به نظر می رسد مصرف خوراکی نعناع فلفلی همراه با زیره باعث بهبود علائم سوء هاضمه می شود. اما اثرمصرف نعناع به تنهایی در سو هاظمه مشخص نیست.
- عوارض جانبی ناشی از آندوسکوپی که برای مشاهده داخل بدن استفاده می شود: استفاده از اسانس نعناع می تواند اسپاسم و درد را در افرادی که آندوسکوپی انجام می دهند، کاهش دهد. به نظر می رسد در این فرآیند اسپری کردن اسانس نعناع به داخل روده توسط پزشک، بهترین اثر را دارد. مشخص نیست که مصرف خوراکی اسانس نعناع کمک کننده است یا خیر.
- برطرف شدن ترک خوردگی پوست در نوک پستان: استفاده از اسانس نعناع به صورت ژل یا کرم روی پوست باعث کاهش ترک خوردگی پوست و درد در ناحیه نوک پستان در هنگام شیردهی می شود.
- زخم بستر: استفاده از ژل حاوی اسانس نعناع می تواند از زخم بستر جلوگیری کند.
- سردرد تنشی: به نظر می رسد استفاده از اسانس نعناع روی پوست به تسکین سردردهای تنشی کمک می کند.
امروزه نعناع برای سندرم روده تحریک پذیر (IBS)، سایر مشکلات گوارشی، سرماخوردگی، عفونت های سینوسی، سردرد و … استفاده می شود. اسانس نعناع به صورت موضعی برای مشکلاتی مانند سردرد، دردهای عضلانی، درد مفاصل و خارش استفاده می شود. در رایحه درمانی، اسانس نعناع برای درمان سرفه و سرماخوردگی، کاهش درد، بهبود عملکرد ذهنی و کاهش استرس استفاده می شود.
دوزینگ
Adults (18 Years and Older)
- Peppermint oil should be used cautiously, as doses of the constituent menthol over 1 g/kg of body weight may be deadly.
- For intestinal/digestion disorders, doses of 0.2-0.4 mL of peppermint oil in enteric-coated capsules, dilute preparations, or suspensions taken three times daily by mouth have been used or studied.
- Lozenges containing 2-10 mg of peppermint oil have been used.
- A 10% peppermint oil (in methanol) has been applied to the skin (forehead and temples) multiple times per day for headache relief. Some sources recommend using peppermint oil preparations on the skin no more than 3-4 times per day.
- For inhalation, 3-4 drops of oil added to 150 mL of hot water and inhaled up to three times per day, or 1%-5% essential oil as a nasal ointment has been used to relieve congestion.
- As an infusion, 3-6 g of peppermint leaf has been used daily. Doses of other liquid preparations depend on concentration; for example, 2-3 mL of tincture (1:5 in 45% ethanol) three times daily or 1 mL of spirits (10% oil and 1% leaf extract, mixed with water) has been taken.
- Various doses of dried herb extract have also been used, ranging from 0.8 g/day up to 4 g taken three times daily, although safety is not clear.
Children (Younger than 18 Years)
- There is insufficient evidence to recommend the safe use of peppermint leaf or oil in children.
عوارض جانبی
- مصرف خوراکی:
اسانس نعناع احتمالا بی خطر است. برگ نعناع احتمالاً زمانی که تا ۸ هفته مصرف شود، بی خطر است. مشخص نیست که آیا برگ نعناع برای بیش از ۸ هفته بی خطر است یا خیر. نعناع می تواند عوارض جانبی از جمله سوزش سر دل، خشکی دهان، حالت تهوع و استفراغ ایجاد کند.
- مصرف پوستی:
اسانس نعناع احتمالا بی خطر است.
- مصرف تنقیه (معدی):
اسانس نعناع احتمالاً بی خطر است.
مصرف استنشاقی:
اسانس نعناع زمانی که به صورت رایحه درمانی استفاده می شود، احتمالاً بی خطر است.
- هنگامی که در بینی استفاده می شود:
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا اسانس نعناع فلفلی بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
تداخلات دارویی
تداخلات متوسط:
۱. سیکلوسپورین: اسانس نعنا ممکن است متابولیسم سیکلوسپورین در بدن را کاهش دهد. در نتیجه احتمال دارد اثرات و عوارض جانبی این دارو افزایش پیدا کند.
۲. سوبسترا های سیتوکروم P450 2C19 ، P450 2C9 ، P450 3A4: نعنا ممکن است سرعت متابولیسم این داروها و در نتیجه اثرات و عوارض جانبی آن ها را تغییر دهد.
تداخلات ضعیف:
۱. سوبسترا های سیتوکروم P450 1A2: نعنا ممکن است سرعت متابولیسم این داروها و در نتیحه اثرات و عوارض جانبی آن ها را تغییر دهد.
بارداری
نعنا به طور معمول در غذا ها استفاده می شود. اطلاعات کافی در مورد ایمنی استفاده ی مقادیر بیشتر از آن در طی این دوران وجود ندارد. بهتر است احتیاط شود و در حد استفاده در مواد غذایی مصرف شود.
شیردهی
نعنا به طور معمول در غذا ها استفاده می شود. اطلاعات کافی در مورد ایمنی استفاده ی مقادیر بیشتر از آن در طی این دوران وجود ندارد. بهتر است احتیاط شود و در حد استفاده در مواد غذایی مصرف شود.
احتیاط و منع مصرف
- کودکان: نعناع معمولاً در غذاها مصرف می شود. مصرف خوراکی اسانش نعناع فلفلی احتمالاً در کودکان ۸ سال و بالاتر، به صورت قرص هایی با پوشش مخصوص (روده ای) برای جلوگیری از تماس با معده، بی خطر است. منتول که در اسانس نعناع است، نباید توسط نوزاد یا کودک خردسال استنشاق شود یا روی صورت او استفاده شود؛ زیرا ممکن است بر تنفس آنها تأثیر منفی بگذارد.
- اسهال: مصرف اسانس نعناع می تواند باعث سوزش همراه با اسهال شود.
مواد موثره
COMPOUNDS: PEPPERMINT LEAVES
- Volatile oil: chief components: menthol (35-45%), menthone (15-20%), menthyl acetate (3-5%), neomenthol (2.5-3.5%), isomenthone (2-3%), menthofurane (2-7%), additionally including among others limonene, pulegone, alpha- and betapinene, trans-sabinene hydrate
- Caffeic.acid: including among others, rosmaric acid
- Flavonoids: apigenine-, diosmetin- and luteolin glycosides, free lipophile methoxylized flavone including among others, xanthomicrol, gardenine D
COMPOUNDS: PEPPERMINT OIL
- Chief components: menthol (35-45%), menthone (15-20%), menthyl acetate (3-5%), neomenthol (2.5-3.5%), isomenthone (2-3%), menthofurane (2-7%), additionally including among others limonene, pulegone, alpha- and beta-pinene, trans-sabinene hydrate
- Lubiatentannins: including, among others rosmaric acid
- Flavonoids: apigenine-, diosmetin- and luteolin glycosides, free lipophile methoxylized flavone including, among others xanthomicrol, gardenine D
مکانیسم عمل
Peppermint leaves contain 1-4% essential oil. The main active components of the oil are menthol (30-55%) and menthone (15-30%). Further components are menthyl acetate (2-10%), cineole (5-15%), menthofuran (1-10%) and pulegone (up to 4%). It contains flavonoids, with the main component eriocitrin, and phenolic acids.
Leaf extracts, peppermint oil and menthol exert antispasmodic effects on isolated animal smooth muscles in vitro. This activity could be reproduced with the flavonoid fraction of the leaf extract, but the flavonoid-free essential oil was also effective. Peppermint reduces the tone of the esophageal sphincter. Peppermint oil inhibits potential–dependent Ca2+ currents, with a similar effect to those of Ca2+ channel antagonist medicines. This finding was reinforced by experiments in which menthol and peppermint oil inhibited nitrendipine binding to smooth muscle preparations.
Peppermint extracts and peppermint oil exert a choleretic effect in dogs.
Vaporized menthol increases the soluble mucus content in the bronchi and decreases the viscosity of the respiratory tract fluid. This may be a result of the stimulation of mucus-secreting cells in the respiratory tract. The nasal airway resistance did not decrease after the inhalation of peppermint oil, but the sensation of nasal airway dilation was enhanced. The possible explanation of this phenomenon may be that menthol presumably acts upon trigeminal sensory nerve endings within the nose.
Extracts of the leaves and the oil possess antioxidant and antimicrobial effects against some bacteria.
- منشأ: دورگهای از Mentha spicata (نعنای باغی) و Mentha aquatica (نعنای آبی)
چرخهٔ زندگی: گیاه علفی، پایا، با توانایی تکثیر رویشی
ساقهها:
– خزندهٔ زیرزمینی با ریشههای نابجا در گرهها
– هوایی قائم، چهارگوش، به رنگ قرمز مایل به بنفش یا ارغوانی
ارتفاع: ۷۰–۴۰ سانتیمتر، گاهی تا ۱۰۰ سانتیمتر
برگها:
– بیضیشکل، نوکتیز، دندانهدار، اندکی کرکدار
– طول ۷–۴ (گاه تا ۹) سانتیمتر، عرض ۳–۲ سانتیمتر
– دارای مجاری ترشحی اسانس در پشت برگها (قابل مشاهده با ذرهبین)
آرایش برگها: متقابل در هر گره
گلها:
– زمان گلدهی: مرداد و شهریور
– رنگ: صورتی روشن، ارغوانی مایل به بنفش، گلی رنگ
– آرایش: سنبلههای بیضوی نوکتیز در انتهای ساقههای گلدار
– برخی شاخهها عقیم و بدون گل
میوه و دانه: بهندرت تولید میشود.
تکثیر: عمدتاً از طریق ساقههای خزنده و هوایی
نعنا در مناطق مختلف دنیا، بهویژه در اروپا و شمال و جنوب آمریکا، بهصورت انبوه کشت میشود. در اروپا، کشورهای بالتیک، یونان، اسپانیا و آلمان از بزرگترین تولیدکنندگان آن بهشمار میروند.
نعنا (Mentha × piperita) شامل برگهای خشک و خرد شده است که برخی از آنها چروکیده و به رنگ سبز تیره متمایل به بنفش دیده میشوند. در سطح تحتانی برگها، رگبرگها برجسته و به رنگ بنفش قابل تشخیص است. حاشیه برگها دندانهدار بوده و سطح آنها معمولاً اندکی پوشیده از کرک است. قطعات خرد شده برگها معمولاً همراه با دمبرگهای کوتاه به رنگ قهوهای مایل به بنفش هستند. این گیاه دارای بوی معطر و مشخص نعنایی و طعمی اسانسی با اثر خنککننده در مخاط دهان است. پودر نعنا به رنگ سبز مایل به بنفش بوده و دارای عطری مطبوع و مشخص نعنایی و طعمی اسانسی و خنککننده میباشد.
- a) قطعهای از اپیدرم برگ در نمای سطحی که حاوی یاختههای ترشحی از نوع خانواده نعناع (Lamiaceae) میباشد. این یاختهها معمولاً آسیبدیده، فراوان و اختصاصی هستند.
- b) قطعهای از اپیدرم برگ همراه با کرکهای ترشحی ساده، که ساختاری اختصاصی برای این جنس و خانواده بهشمار میرود.
- c) یاخته ترشحی در نمای سطحی، منفرد، با ۸ سلول ترشحی شعاعی که اطراف یک محور مرکزی قرار گرفتهاند. این ساختار از مشخصههای بارز خانواده Lamiaceae است.
- d) کرک غیر ترشحی چندسلولی خمیده، که در سطح برگ پراکنده، با خطوط کوتیکولاری مشخص و به تعداد کم ولی اختصاصی دیده میشود.
- e) قطعهای از برگ در بزرگنمایی کم که در آن آوندها، کرکهای ترشحی و یاختههای ترشحی به تعداد فراوان قابل مشاهده است. همچنین در این بررسی، سلولهای نردبانی (annular یا scalariform)، گاهی همراه با ذرات کریستالهای هسپریدین و بافت مزوفیل در مقطع عرضی به وفور دیده میشود.
با توجه به شباهت بسیار زیاد صفات میکروسکوپی برگ Mentha piperita با دیگر گونههای جنس Mentha، شناسایی خردهنگاری آنها بسیار دشوار بوده و نیاز به بررسی دقیق همزمان خصوصیات ماکروسکوپی، میکروسکوپی و ویژگیهای اسانس و بوی گیاه دارد.
از گونههای دیگر جنس Mentha نظیر Mentha arvensis var. piperascens و Mentha longifolia (که بهطور طبیعی در ایران رویش دارند) نباید بهجای گونه رسمی یعنی Mentha × piperita (نعناع فلفلی) مورد استفاده قرار گیرند؛ زیرا میزان اسانس، کیفیت و نوع ترکیبات شیمیایی تشکیلدهنده اسانس در این گونهها بهطور قابل توجهی با یکدیگر متفاوت است.
مناطق معتدل و مرطوب، خاکهای مرطوب، عمیق و دارای زهکشی مناسب، کنار جویبارها و مناطق نیمهسایه تا آفتابی، باغها و مزارع گیاهان دارویی
توصیف گیاه شناسی
- منشأ: دورگهای از Mentha spicata (نعنای باغی) و Mentha aquatica (نعنای آبی)
چرخهٔ زندگی: گیاه علفی، پایا، با توانایی تکثیر رویشی
ساقهها:
– خزندهٔ زیرزمینی با ریشههای نابجا در گرهها
– هوایی قائم، چهارگوش، به رنگ قرمز مایل به بنفش یا ارغوانی
ارتفاع: ۷۰–۴۰ سانتیمتر، گاهی تا ۱۰۰ سانتیمتر
برگها:
– بیضیشکل، نوکتیز، دندانهدار، اندکی کرکدار
– طول ۷–۴ (گاه تا ۹) سانتیمتر، عرض ۳–۲ سانتیمتر
– دارای مجاری ترشحی اسانس در پشت برگها (قابل مشاهده با ذرهبین)
آرایش برگها: متقابل در هر گره
گلها:
– زمان گلدهی: مرداد و شهریور
– رنگ: صورتی روشن، ارغوانی مایل به بنفش، گلی رنگ
– آرایش: سنبلههای بیضوی نوکتیز در انتهای ساقههای گلدار
– برخی شاخهها عقیم و بدون گل
میوه و دانه: بهندرت تولید میشود.
تکثیر: عمدتاً از طریق ساقههای خزنده و هوایی
پراکنش جغرافیایی
نعنا در مناطق مختلف دنیا، بهویژه در اروپا و شمال و جنوب آمریکا، بهصورت انبوه کشت میشود. در اروپا، کشورهای بالتیک، یونان، اسپانیا و آلمان از بزرگترین تولیدکنندگان آن بهشمار میروند.
مشخصات ماکروسکوپی ( خرده نگاری )
نعنا (Mentha × piperita) شامل برگهای خشک و خرد شده است که برخی از آنها چروکیده و به رنگ سبز تیره متمایل به بنفش دیده میشوند. در سطح تحتانی برگها، رگبرگها برجسته و به رنگ بنفش قابل تشخیص است. حاشیه برگها دندانهدار بوده و سطح آنها معمولاً اندکی پوشیده از کرک است. قطعات خرد شده برگها معمولاً همراه با دمبرگهای کوتاه به رنگ قهوهای مایل به بنفش هستند. این گیاه دارای بوی معطر و مشخص نعنایی و طعمی اسانسی با اثر خنککننده در مخاط دهان است. پودر نعنا به رنگ سبز مایل به بنفش بوده و دارای عطری مطبوع و مشخص نعنایی و طعمی اسانسی و خنککننده میباشد.
مشخصات میکروسکوپی
a) قطعهای از اپیدرم برگ در نمای سطحی که حاوی یاختههای ترشحی از نوع خانواده نعناع (Lamiaceae) میباشد. این یاختهها معمولاً آسیبدیده، فراوان و اختصاصی هستند.
b) قطعهای از اپیدرم برگ همراه با کرکهای ترشحی ساده، که ساختاری اختصاصی برای این جنس و خانواده بهشمار میرود.
c) یاخته ترشحی در نمای سطحی، منفرد، با ۸ سلول ترشحی شعاعی که اطراف یک محور مرکزی قرار گرفتهاند. این ساختار از مشخصههای بارز خانواده Lamiaceae است.
d) کرک غیر ترشحی چندسلولی خمیده، که در سطح برگ پراکنده، با خطوط کوتیکولاری مشخص و به تعداد کم ولی اختصاصی دیده میشود.
e) قطعهای از برگ در بزرگنمایی کم که در آن آوندها، کرکهای ترشحی و یاختههای ترشحی به تعداد فراوان قابل مشاهده است. همچنین در این بررسی، سلولهای نردبانی (annular یا scalariform)، گاهی همراه با ذرات کریستالهای هسپریدین و بافت مزوفیل در مقطع عرضی به وفور دیده میشود.
با توجه به شباهت بسیار زیاد صفات میکروسکوپی برگ Mentha piperita با دیگر گونههای جنس Mentha، شناسایی خردهنگاری آنها بسیار دشوار بوده و نیاز به بررسی دقیق همزمان خصوصیات ماکروسکوپی، میکروسکوپی و ویژگیهای اسانس و بوی گیاه دارد.
گیاه جایگزین و تقلب
از گونههای دیگر جنس Mentha نظیر Mentha arvensis var. piperascens و Mentha longifolia (که بهطور طبیعی در ایران رویش دارند) نباید بهجای گونه رسمی یعنی Mentha × piperita (نعناع فلفلی) مورد استفاده قرار گیرند؛ زیرا میزان اسانس، کیفیت و نوع ترکیبات شیمیایی تشکیلدهنده اسانس در این گونهها بهطور قابل توجهی با یکدیگر متفاوت است.
اکولوژی
مناطق معتدل و مرطوب، خاکهای مرطوب، عمیق و دارای زهکشی مناسب، کنار جویبارها و مناطق نیمهسایه تا آفتابی، باغها و مزارع گیاهان دارویی
کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت و اپلیکیشن فیتانو متعلق به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می باشد و هر گونه کپی برداری از محتوا و طرح های این وبسایت پیگرد قانونی دارد.
پنل کاربری
ورود
دانلود اپلیکیشن




















