کنجد
نام علمی : Sesamum indicum L
نام انگلیسی : Sesame
نام خانواده : Pedaliaceae
اندام مورد استفاده : دانه
کنجد گیاهی است که دانه ی آن برای تهیه ی روغن کنجد کاربرد دارد. این گیاه در نواحی گرمسیری و نیمه گرمسیری آسیا، آفریقا و آمریکای جنوبی یافت می شود.
کنجد حاوی مواد شیمیایی است که ممکن است به کاهش تورم، بهبود زخمها و کند کردن جذب قند غذا کمک کند. دانههای کنجد منبع غنی از پروتئین، ویتامینها و آنتیاکسیدانها هستند.
از روغن کنجد برای فشار خون بالا، سرفه، دیابت، کلسترول بالا، بیماری قلبی و بسیاری شرایط دیگر استفاده میشود؛ با این حال اطلاعات کافی برای اثبات این کاربرد ها وجود ندارد.
از سال ۲۰۲۱ کنجد به عنوان یک آلرژن غذایی اصلی در ایالت متحد در نظر گرفته شده است و محصولات حاوی کنجد از ژانویه ی ۲۰۲۳ باید حتما روی برچسب خود، وجود کنجد را قید کنند.
کنجد احتمالا برای موار د زیر موثر می باشد:
فشار خون بالا: به نظر می رسد مصرف خوراکی روغن کنجد فشار خون را در افراد مبتلا به پر فشاری خون و سالم کاهش می دهد.
کنجد احتمالاً برای موارد زیر موثر نمی باشد:
سرفه: مصرف خوراکی روغن کنجد باعث کاهش سرفه در کودکان مبتلا به سرماخوردگی نمی شود.
- Sesame seeds and sesame oil are commonly consumed in foods.
- As medicine, sesame oil has most often been used by adults in doses of up to 35 grams by mouth daily for 6-12 weeks. Sesame oil has also been applied to the skin.
- مصرف خوراکی:
کنجد معمولاً در غذاها مصرف می شود. مصرف روغن کنجد در کوتاه مدت به عنوان دارو احتمالاً بی خطر است. کنجد ممکن است در برخی افراد واکنش های آلرژیک ایجاد کند.
- مصرف پوستی:
روغن کنجد احتمالا بی خطر است. کنجد ممکن است در برخی افراد واکنش های آلرژیک ایجاد کند.
- مصرف استنشاقی:
مصرف روغن کنجد احتمالاً در کوتاهمدت ایمن است. استفاده از روغن کنجد به صورت اسپری بینی میتواند باعث ترشح و انسداد بینی شود.
تداخلات متوسط:
- داروهای ضد دیابت: روغن کنجد ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. مصرف روغن کنجد همراه با داروهای ضد دیابت ممکن است باعث کاهش بیش از حد قند خون شود.
- داروهای ضد فشار خون: روغن کنجد ممکن است فشار خون را کاهش دهد. مصرف روغن کنجد همراه با داروهایی ضد فشار خون، ممکن است باعث کاهش بیش از حد فشار خون شود.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 2C9): برخی از داروها توسط کبد تغییر یافته و تجزیه می شوند. کنجد ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
- تاموکسیفن: دانه کنجد ممکن است اثرات تاموکسیفن را کاهش دهد. افرادی که از تاموکسیفن استفاده می کنند، باید از مصرف کنجد در مقادیر بیشتر از مقادیر موجود در غذا خودداری کنند.
تداخلات ضعیف:
- سوبسترا های P-glycoprotein: برخی از داروها توسط پمپ ها به داخل و خارج سلول ها منتقل می شوند. کنجد ممکن است نحوه عملکرد این پمپ ها را تغییر دهد و میزان ماندگاری دارو در بدن را تغییر دهد. در برخی موارد، این ممکن است اثرات و عوارض جانبی یک دارو را تغییر دهد.
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا کنجد در مقادیر دارویی در دوران بارداری بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا کنجد در مقادیر دارویی در دوران شیردهی بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
- کودکان: مصرف روغن کنجد در کوتاه مدت احتمالاً بی خطر است.
- انسداد معده به نام تنگی خوش خیم آناستوموز: دانه های کنجد حاوی مقدار زیادی فیبر هستند که ممکن است خطر انسداد روده را در افراد مبتلا به این بیماری افزایش دهد.
- جراحی: کنجد ممکن است بر سطح قند خون تأثیر بگذارد و کنترل قند خون را در حین و بعد از جراحی دشوار کند. حداقل ۲ هفته قبل از جراحی برنامه ریزی شده مصرف کنجد را در مقادیر دارویی متوقف کنید.
- Fatty oil (97 to 98%): chief fatty acids are oleic acid (35 to 50%), linoleic acid (35 to 50%), palmitic acid (7 to 12%), stearic acid (3 to 6%)
- Lignarts (0.8 to 1.7%): including sesamine sesamolin
- Steroids: sterols, including beta-sitosterol (0.4%), campesterol
کاربرد
کنجد احتمالا برای موار د زیر موثر می باشد:
فشار خون بالا: به نظر می رسد مصرف خوراکی روغن کنجد فشار خون را در افراد مبتلا به پر فشاری خون و سالم کاهش می دهد.
کنجد احتمالاً برای موارد زیر موثر نمی باشد:
سرفه: مصرف خوراکی روغن کنجد باعث کاهش سرفه در کودکان مبتلا به سرماخوردگی نمی شود.
دوزینگ
- Sesame seeds and sesame oil are commonly consumed in foods.
- As medicine, sesame oil has most often been used by adults in doses of up to 35 grams by mouth daily for 6-12 weeks. Sesame oil has also been applied to the skin.
عوارض جانبی
- مصرف خوراکی:
کنجد معمولاً در غذاها مصرف می شود. مصرف روغن کنجد در کوتاه مدت به عنوان دارو احتمالاً بی خطر است. کنجد ممکن است در برخی افراد واکنش های آلرژیک ایجاد کند.
- مصرف پوستی:
روغن کنجد احتمالا بی خطر است. کنجد ممکن است در برخی افراد واکنش های آلرژیک ایجاد کند.
- مصرف استنشاقی:
مصرف روغن کنجد احتمالاً در کوتاهمدت ایمن است. استفاده از روغن کنجد به صورت اسپری بینی میتواند باعث ترشح و انسداد بینی شود.
تداخلات دارویی
تداخلات متوسط:
- داروهای ضد دیابت: روغن کنجد ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. مصرف روغن کنجد همراه با داروهای ضد دیابت ممکن است باعث کاهش بیش از حد قند خون شود.
- داروهای ضد فشار خون: روغن کنجد ممکن است فشار خون را کاهش دهد. مصرف روغن کنجد همراه با داروهایی ضد فشار خون، ممکن است باعث کاهش بیش از حد فشار خون شود.
- داروهای تغییر یافته توسط کبد (سوبستراهای سیتوکروم P450 2C9): برخی از داروها توسط کبد تغییر یافته و تجزیه می شوند. کنجد ممکن است سرعت تجزیه این داروها توسط کبد را تغییر دهد. این می تواند اثرات و عوارض جانبی این داروها را تغییر دهد.
- تاموکسیفن: دانه کنجد ممکن است اثرات تاموکسیفن را کاهش دهد. افرادی که از تاموکسیفن استفاده می کنند، باید از مصرف کنجد در مقادیر بیشتر از مقادیر موجود در غذا خودداری کنند.
تداخلات ضعیف:
- سوبسترا های P-glycoprotein: برخی از داروها توسط پمپ ها به داخل و خارج سلول ها منتقل می شوند. کنجد ممکن است نحوه عملکرد این پمپ ها را تغییر دهد و میزان ماندگاری دارو در بدن را تغییر دهد. در برخی موارد، این ممکن است اثرات و عوارض جانبی یک دارو را تغییر دهد.
بارداری
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا کنجد در مقادیر دارویی در دوران بارداری بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
شیردهی
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای دانستن اینکه آیا کنجد در مقادیر دارویی در دوران شیردهی بی خطر است یا خیر، وجود ندارد.
احتیاط و منع مصرف
- کودکان: مصرف روغن کنجد در کوتاه مدت احتمالاً بی خطر است.
- انسداد معده به نام تنگی خوش خیم آناستوموز: دانه های کنجد حاوی مقدار زیادی فیبر هستند که ممکن است خطر انسداد روده را در افراد مبتلا به این بیماری افزایش دهد.
- جراحی: کنجد ممکن است بر سطح قند خون تأثیر بگذارد و کنترل قند خون را در حین و بعد از جراحی دشوار کند. حداقل ۲ هفته قبل از جراحی برنامه ریزی شده مصرف کنجد را در مقادیر دارویی متوقف کنید.
مواد موثره
- Fatty oil (97 to 98%): chief fatty acids are oleic acid (35 to 50%), linoleic acid (35 to 50%), palmitic acid (7 to 12%), stearic acid (3 to 6%)
- Lignarts (0.8 to 1.7%): including sesamine sesamolin
- Steroids: sterols, including beta-sitosterol (0.4%), campesterol
- چرخهٔ زندگی: گیاه علفی، یکساله، کرکدار
ارتفاع: ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر
ساقه: افراشته، معمولاً بدون انشعاب یا با شاخههای راست و گسترده؛ پوشیده از کرک
برگها:
– پایینی: لوبدار، با بریدگیهای سهتایی، متقابل
– بالایی: بیضوی کشیده تا خطی-سرنیزهای، بدون بریدگی، متناوب
– طول برگها حدود ۱۰ سانتیمتر، دارای دمبرگ - گلها:
– منفرد، پراکنده در طول محور ساقه
– جام گل استکانی با ۵ لبه و دو لوب (لوب بالایی کوتاهتر)
– طول گل حدود ۳ سانتیمتر، سفید با لکههای ارغوانی یا زرد
– دارای ۴ پرچم (۲ بلند، ۲ کوتاه) - میوه:
– کپسولی، بیضوی کشیده، افراشته
– ابعاد حدود ۲۵×۵ میلیمتر
– پوشش مخملی خشن
گیاه کنجد عمدتاً در مناطق گرم کره زمین به ویژه در آفریقا و جنوب غرب آسیا پراکنده است. همچنین در آمریکای جنوبی، هند، جنگلهای مرکزی آمریکای شمالی، انگلستان و کلمبیا نیز یافت میشود. این گیاه بومی ایران نیست ولی در ایران کشت میشود. همچنین کنجد در ژاپن، چین، اطراف دریای مدیترانه، بصره، مصر و الجزایر نیز کاشته میشود.
پودر کنجد (دانه کنجد) به رنگ زرد مایل به قهوهای، دارای مزه شیرین و روغنی و تقریباً بدون بو است و دارای ویژگیهای میکروسکوپی زیر میباشد:
- الف) بافت آندوسپرم همراه با قطرات ریز روغنی
- ب) بخشی از بافت پوست دانه
- ج) قطرات روغن
- د) بخشی از سلولهای آندوسپرم با دیوارههای سلولی نازک و شفاف که محتوی دانههای آلرون است.
مناطق گرمسیری و نیمهگرمسیری، زمینهای کشاورزی با خاکهای لومی، شنی تا رسی سبک، زهکشی خوب، مناطق آفتابگیر و کمباران
توصیف گیاه شناسی
گیاه Sesamum indicum ، گیاهی است علفی ، یکساله ، کرکدار با ساقه ای افراشته به ارتفاع ۳۰ تا ۶۰ سانتیمتر ، بدون انشعاب ، یا با شاخه هایی راست و گسترده به سمت خارج میباشد.
برگها تقریبا به طول ۱۰ سانتیمتر و دمبرگ دار هستند. برگهای پایینی لوب دار با با بریدگیهای سه تایی و متقابل و برگهای پایینی بیضوی کشیده تا خطی – سرنیزه ای با حاشیه بدون بریدگی و لوب و به صورت متناوب میباشند.
گلها منفرد و پراکنده در طول محور هستند و دارای جام استکانی ۵ لبه با دو لوب که لوب بالایی کوتاهتر از لوب پایینی است، به طول تقریبا ۳ سانتیمتر ، سفید فام و اغلب با لکه هایی به رنگ ارغوانی یا زرد با دو پرچم بلند و دو پرچم کوتاه می باشند.
میوه کپسول مانند به ابعاد تقریبی ۲۵×۵ میلیمتر ، بیضوی کشیده، افراشته با پوشش مخملی خشن می باشند.
پراکنش جغرافیایی
گیاه کنجد عموما در مناطق گرم کره زمین مخصوصا در آفریقا و جنوب غربی آسیا پراکندگی دارد ولی در آمریکای جنوبی ، هندوستان و نیز جنگلهای مرکزی آمریکای شمالی ، انگلستان و کلمبیا هم موجود است. این گیاه بومی ایران نمیباشد و در ایران کنجد را پرورش می دهند. نیز در ژاپن، چین، اطراف دریای مدیترانه بصره، مصر، الجزیره هم کاشته می شود.
مشخصات میکروسکوپی
پودر کنجد ( دانه کنجد ) به رنگ زرد مایل به قهوه ای و دارای مزه شیرین و روغنی و تقریبا بدون بو می باشد و دارای ویژگیهای میکروسکوپی زیر است :
الف) بافت آندوسپرم همراه قطرات ریز و روغنی
ب) بخشی از بافت پوست دانه
ج) قطرات روغن
د ) بخشی از سلولهای آندوسپرم با دیواره های سلولی نازک و شفاف که محتوی دانه های آلرون می باشد
کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت و اپلیکیشن فیتانو متعلق به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می باشد و هر گونه کپی برداری از محتوا و طرح های این وبسایت پیگرد قانونی دارد.
پنل کاربری
ورود
دانلود اپلیکیشن






