پروانش (پریوش)
نام علمی : Catharanthus roseus (L.) G.Don
نام انگلیسی : Madagascar Periwinkle
نام خانواده : Apocyanaceae
اندام مورد استفاده : اندام هوایی و ریشه
پروانش گیاهی است که اندام هوایی و ریشه ی آن کاربرد دارویی دارند. این گیاه برای دیابت، سرطان، گلودرد، سرفه، گزش حشرات و … استفاده می شود. با این حال اطلاعات کافی برای اثبات این کاربرد ها وجود ندارد.
استفاده از پروانش می تواند خطرناک باشد. شکلهای خالص برخی از مواد شیمیایی موجود در پروانش توسط سازمان غذا و داروی ایالات متحده (FDA) برای تزریق در درمان سرطان تأیید شده است. این دارو ها عوارض جانبی خطرناکی دارند و تنها می توانند زیر نظر پزشک مصرف شوند. در واقع خوددرمانی با این گیاه ایمن نیست.
پروانش می تواند روی سیستم ایمنی بدن تاثیر بگذارد و فشار و قند خون را کاهش دهد. دو ماده به نام های وین کریستین و وین بلاستین که از پروانش استخراج می شوند توسط سازمان غذا و داروی آمریکا برای استفاده در شیمی درمانی تائید شده اند. سایر مواد این گیاه هم ممکن است عملکرد ضد سرطانی داشته باشند. با این حال مطالعات کافی روی آن ها صورت نگرفته است.
اثر پروانش در موارد زیر شواهد کافی ندارد:
- خونریزی
- دیابت
- سرطان
- سرفه
- سوزش چشم
- احتباس مایعات
- گرفتگی ریه
- عفونت های پوستی
- گلودرد (فارنژیت)
شواهد بیشتری برای ارزیابی اثربخشی پروانش برای این موارد مورد نیاز است.
The appropriate dose of Madagascar periwinkle depends on several factors such as the user’s age, health, and several other conditions. At this time there is not enough scientific information to determine an appropriate range of doses for Madagascar periwinkle.
- مصرف خوراکی:
مصرف خوراکی پروانش به دلیل وجود مواد شیمیایی سمی به نام آلکالوئیدهای وینکا، احتمالاً ناایمن است. پروانش می تواند عوارضی مانند حالت تهوع، استفراغ، ریزش مو، از دست دادن شنوایی، سرگیجه، خونریزی، مشکلات عصبی، تشنج، آسیب کبدی، قند خون پایین و حتی مرگ ایجاد کند.
- مصرف پوستی:
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای اطلاع از بی خطر بودن پروانش یا عوارض جانبی آن، وجود ندارد.
تداخلات متوسط:
- لیتیوم: پروانش ممکن است اثری مانند یک قرص مدر داشته باشد. مصرف پروانش ممکن است میزان دفع لیتیوم را کاهش دهد. این امر می تواند میزان لیتیوم را در بدن افزایش دهد و منجر به عوارض جانبی جدی شود.
- داروهای ضد دیابت: پروانش ممکن است قند خون را کاهش دهد. از داروهای ضد دیابت نیز برای کاهش قند خون استفاده می شود. مصرف پروانش همراه با داروهای ضد دیابت ممکن است باعث کاهش بیش از حد قند خون شود. برخی از داروهای ضد دیابت عبارتند از گلیمپراید، گلیبورید، انسولین، پیوگلیتازون، روزیگلیتازون، کلرپروپامید، گلیپیزید، تولبوتامید و غیره.
استفاده از پروانش در دوران بارداری ایمن نیست. ممکن است باعث سقط جنین یا نقایص مادرزادی شود.
همچنین در صورت شیردهی به دلیل مواد شیمیایی سمی که در آن وجود دارد، استفاده از پروانش ایمن نیست.
- دیابت: پروانش ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. نگرانی هایی وجود دارد که ممکن است قند خون را در افراد دیابتی که از داروهای ضد دیابت استفاده می کنند، بسیار کاهش دهد. دوز دارو ممکن است نیاز به تغییر داشته باشد.
- جراحی: به نظر می رسد که پروانش می تواند سطح قند خون را کاهش دهد. برخی از پزشکان نگران هستند که پروانش ممکن است در کنترل قند خون در حین و بعد از عمل جراحی اختلال ایجاد کند. حداقل ۲ هفته قبل از عمل جراحی برنامه ریزی شده، استفاده از پروانش را متوقف کنید.
- Alkaloids: Vinblastine and Vincristine, Vindoline, Catharanthine , vindolidine, vindolicine, vindolinine, Ajmalicine,
- Flavonoids
- Phenols
- Saponins
- Tannins
- Terpenes (including terpenoid indole alkaloids)
- Steroids
- Anthocyanins (e.g., rosindin in flowers)
کاربرد
اثر پروانش در موارد زیر شواهد کافی ندارد:
- خونریزی
- دیابت
- سرطان
- سرفه
- سوزش چشم
- احتباس مایعات
- گرفتگی ریه
- عفونت های پوستی
- گلودرد (فارنژیت)
شواهد بیشتری برای ارزیابی اثربخشی پروانش برای این موارد مورد نیاز است.
دوزینگ
The appropriate dose of Madagascar periwinkle depends on several factors such as the user’s age, health, and several other conditions. At this time there is not enough scientific information to determine an appropriate range of doses for Madagascar periwinkle.
عوارض جانبی
- مصرف خوراکی:
مصرف خوراکی پروانش به دلیل وجود مواد شیمیایی سمی به نام آلکالوئیدهای وینکا، احتمالاً ناایمن است. پروانش می تواند عوارضی مانند حالت تهوع، استفراغ، ریزش مو، از دست دادن شنوایی، سرگیجه، خونریزی، مشکلات عصبی، تشنج، آسیب کبدی، قند خون پایین و حتی مرگ ایجاد کند.
- مصرف پوستی:
اطلاعات قابل اعتماد کافی برای اطلاع از بی خطر بودن پروانش یا عوارض جانبی آن، وجود ندارد.
تداخلات دارویی
تداخلات متوسط:
- لیتیوم: پروانش ممکن است اثری مانند یک قرص مدر داشته باشد. مصرف پروانش ممکن است میزان دفع لیتیوم را کاهش دهد. این امر می تواند میزان لیتیوم را در بدن افزایش دهد و منجر به عوارض جانبی جدی شود.
- داروهای ضد دیابت: پروانش ممکن است قند خون را کاهش دهد. از داروهای ضد دیابت نیز برای کاهش قند خون استفاده می شود. مصرف پروانش همراه با داروهای ضد دیابت ممکن است باعث کاهش بیش از حد قند خون شود. برخی از داروهای ضد دیابت عبارتند از گلیمپراید، گلیبورید، انسولین، پیوگلیتازون، روزیگلیتازون، کلرپروپامید، گلیپیزید، تولبوتامید و غیره.
بارداری
استفاده از پروانش در دوران بارداری ایمن نیست. ممکن است باعث سقط جنین یا نقایص مادرزادی شود.
شیردهی
همچنین در صورت شیردهی به دلیل مواد شیمیایی سمی که در آن وجود دارد، استفاده از پروانش ایمن نیست.
احتیاط و منع مصرف
- دیابت: پروانش ممکن است سطح قند خون را کاهش دهد. نگرانی هایی وجود دارد که ممکن است قند خون را در افراد دیابتی که از داروهای ضد دیابت استفاده می کنند، بسیار کاهش دهد. دوز دارو ممکن است نیاز به تغییر داشته باشد.
- جراحی: به نظر می رسد که پروانش می تواند سطح قند خون را کاهش دهد. برخی از پزشکان نگران هستند که پروانش ممکن است در کنترل قند خون در حین و بعد از عمل جراحی اختلال ایجاد کند. حداقل ۲ هفته قبل از عمل جراحی برنامه ریزی شده، استفاده از پروانش را متوقف کنید.
مواد موثره
- Alkaloids: Vinblastine and Vincristine, Vindoline, Catharanthine , vindolidine, vindolicine, vindolinine, Ajmalicine,
- Flavonoids
- Phenols
- Saponins
- Tannins
- Terpenes (including terpenoid indole alkaloids)
- Steroids
- Anthocyanins (e.g., rosindin in flowers)
- نوع گیاه: علفی یا نیمهبوتهای دائمی (در مناطق معتدل بهعنوان یکساله کاشته میشود.)
- ارتفاع: ۳۰ تا ۸۰ سانتیمتر ساقه: منشعب، استوانهای،سبز، در گیاهان مسنتر در قسمت پایین کمی چوبی
- برگها: ساده، متقابل، بیضوی تا تخممرغیشکل، به رنگ سبز تیره و براق، نوکتیز و دارای رگبرگ میانی روشن
- گلها: منفرد یا به صورت خوشههای انتهایی، ۵ گلبرگ پیوسته با لولهٔ کوتاه و پهنک گسترده، رنگ گلها متنوع از سفید، صورتی کمرنگ، صورتی پررنگ تا بنفش
- میوه: کپسول باریک و دوقلو (follicle) به طول ۲ تا ۴ سانتیمتر، که پس از رسیدن باز شده و دانههای ریز قهوهای تا سیاه درون آن قرار دارد.
پراکندگی جهانی: بومی ماداگاسکار و کاشتهشده در عراق، ایران و سایر نواحی گرمسیری جهان
پراکندگی جغرافیایی در ایران: در نواحی گرمسیری جنوب ایران از جمله استانهای خوزستان، بوشهر، هرمزگان و بلوچستان کاشته میشود و بهندرت در تهران نیز مشاهده میگردد.
در خاکهای سبک و زهکشدار، در اقلیم گرم و نیمهگرم رشد بهتری دارد و در برابر خشکی و کمآبی مقاوم است.
توصیف گیاه شناسی
گیاه چند ساله ، با ساقه های نازک ، راست ( ایستاده ) ، کرکدار ، اغلب به عنوان گیاه یکساله کاشته می شود ، به ارتفاع ۳۰-۶۰ سانتیمتر ، گاهی در قاعده به نظر بوته ای . برگها متقابل ، مستطیلی ، به طول ۲.۵-۸ سانتیمتر ، با راس گرد و نوک دار ، بطرف قاعده باریک شده ، سبز درخشان ، با رگبرگ میانی سفید ، کرکی ظریف ، با کرکهای ظریف اغلب به طروف قاعده و دمبرگ کوتاهتر و غده مانند . گلها انتهایی منفرد یا محوری منفرد یا ۲-۳تایی ، زیبا ، با دهانی باریک ، ارغوانی تا سفید . کاسه گل ۵ قسمتی ، با لوبهای خطی -درفشی ، به طول ۲-۳ میلیمتر ، کرکدار ، در قاعده پیوسته . جام گل ۵ لوبه ، سینی شکل ، با لوله ای به طول ۲.۵ سانتیمتر ، کمی کرکی ، با گلویی دارای حلقه ای کرکی در راس پرچمها و در دهانه جام ؛ لوبهای جام به قطر ۲.۵-۴ سانتیمتر ، واژ تخم مرغی پهن ، منقاردار . تخمدانی فوقانی ؛ میوه برگه ۲ تایی راست یا واگرا ، استوانه ای باریک ، دانه های متعدد کوچک .
پراکنش جغرافیایی
پراکندگی جهانی : ماداگاسکار ، کاشته شده در عراق و ایران و نواحی گرمسیری جهان .
پراکندگی جغرافیایی در ایران : کاشته شده در نواحی گرمسیری جنوب ایران : استانهای خوزستان ، بوشهر ، هرمزگان ، بلوچستان ، بندرت در تهران .
کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت و اپلیکیشن فیتانو متعلق به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می باشد و هر گونه کپی برداری از محتوا و طرح های این وبسایت پیگرد قانونی دارد.
پنل کاربری
ورود
دانلود اپلیکیشن


