خاکشیر (خاکشی)

نام علمی : .Sisymbrium sophia L

نام انگلیسی : flixweed

نام خانواده : Brassicaceae/Cruciferae

اندام مورد استفاده : دانه

گیاهی جذاب در طب سنتی است و حکمای قدیم برای درمان بسیاری از بیماری ها از خاکشیر استفاده میکرده اند.

به صورت خیسانده شده برای رفع عطش و تشنگی بسیار مناسب است. به صورت خیسانده شده، آب را جذب میکند و حالت حجیم کننده و حجم دهنده مدفوع را دارد، بنابراین در یبوست هم به عنوان یک ملین ملایم استفاده دارد.

اگر خاکشیر را بجوشانند، تلخ میشود ولی برای اسهال به خصوص اسهالهای عفونی مؤثر است و اثرات قابض دارد. احتمالا میتواند در درمان IBS مؤثر باشد. این اثرات در طب سنتی است و کاربرد بالینی آن ثابت نشده است.

منابع :

در طب سنتی دانه خاکشی به طور عمده به عنوان ملین و کاهش دهنده دمای بدن به صورت مخلوط با کمی آب سرد مورد استفاده قرار می گیرد.


از دیگر کاربرد های خاکشیر می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  1. یبوست: در درمان یبوست عملکردی مؤثر است.
  2. پرکاری تیروئید : ممکن است به عنوان درمان کمکی مفید باشد.

روی سه بار هر مرتبه ۴ تا ۸ گرم به صورت خیسانده شده مصرف می شود.

شایع ترین عارضه نامطلوب گزارش شده سردرد ۲ است.

گیاه خاکشیر حاوی گلوکوزینولات های گواتروژن است که می تواند جذب ید توسط غده تیروئید را مهار کند و به طور بالقوه بر تولید هورمون تیروئید تأثیر بگذارد. این می تواند به این معنی باشد که گیاهان با خواص مشابه ممکن است با داروهای تیروئید تداخل داشته باشند،

اطلاعات محدودی در مورد ایمنی آن در دوران بارداری وجود دارد. اما در برخی از مطالعات در طب سنتی برای افراد باردار استفاده شده است.

اطلاعات محدودی در مورد ایمنی آن در دوران شیردهی وجود دارد. اما در برخی از مطالعات در طب سنتی برای افراد باردار استفاده شده است.

اطلاعاتی وجود ندارد.

  1. Flavonoids: Kaempferol, quercetin, isorhamnetine, and others.
  2. Coumarins: Scopoletine, scopoline, isoscopoline, xanthtoxol, xanthtoxin, psoralene, and bergapten.
  3. Terpenoids: β-sitosterol, β-amyrine, and cholesterol.
  4. Fatty Acids: Palmitic acid, oleic acid, linoleic acid, linolenic acid, and others.
  5. Amino Acids: Contains 15 amino acids, including aspartic acid, glutamic acid, proline, and others.
  6. Essential Oils: Germacrene D, β-selinene, β-caryophyllene, and α-pinene.
  7. Cardiac Glycosides: Erysimoside, evobioside, helveticoside, and strophanthidin.
  8. Lactones and Aryl Compounds

گیاه Sisymbrium sophia گیاهی است علفی ، یکساله یا دوساله ، تا ارتفاع ۸۰ سانتیمتر که به طور خودرو در کنار جاده ها و اماکن غیر زراعی و نسبتا مرطوب می روید. ساقه از سطح زمین و یا از قسمتهای بالاتر منشعب است. برگهای ساقه ای از لبهای دراز یا کشیده تشکیل شده و بنابراین دارای بریدگیهای زیادی میباشد. برگهای طوقه ای دارای دمبرگهای دراز، منقسم ۳-۲ بارشانه ای ، قطعات خطی ؛ برگهای ساقه ای با دمبرگهای کوتاه ولیهای خطی یا کشیده است. دمگل متصل به میوه گیاه ۱۵-۱۰ میلیمتر طول دارد. کاسبرگها به طول ۲ تا ۲/۵ میلیمتر و پرچمها معمولا بلند تر از کاسبرگها می باشد. گلهای آن کوچک و رنگ زرد روشن دارد.

گیاه خاکشی ، بومی آمریکای شمالی است ولی در مناطق معتدل هیمالایا ، سراسر اروپا ، آفریقا و اغلب نواحی ایران هم می روید . در ایران در نواحی شمالی (هراز و آمل) ، نواحی غربی ( تبریز ، سنندج ، اراک ، کرمانشاه ، همدان ، شهرکرد ) ، نواحی جنوبی (کرمان، سبزواران ، شیراز ، خاش ) ، نواحی شرقی ( کوه سفید) ، نواحی مرکزی ( تهران ، کرج ، پلور یزد و اصفهان ) می روید.

پودر دانه های خاکشی به رنگ زرد ، مایل به قهوه ای و دارای خصوصیات میکروسکپی زیر می باشد :

الف ) سلولهای روپوستی از قسمت پوسته دانه ، معمولا شش ضلعی و پوشیده از کرکهای غده ای کوتاه که پایه های آنها با اشکال دیده میشود و کرکها از روبرو نمایانند 

ب ) سلولهای پارانشیم دانه که پنج باشش ضلعی بوده و مملو از دانه های ترفال است که با استفاده از محلول مائی آلوزین به رنگ قرمزدر می آید 

ج ) قطره های روغن که به وفور مشاهده می شود

گاهی اوقات دانه گیاهان دیگر تیره شب بو که شبیه دانه خاکشی بوده تحت عنوان” خاکشی در میان مردم مورد مصرف قرار می گیرد برای جلوگیری از این اشتباه باید به رنگ دانه ها و درثانی به ابعاد آنها در زیر لوپ و به مشخصات میکروسکپی پودر آنها توجه نمود و با مشخصات سه گانه دانه خاکشی استاندارد مورد مقایسه قرارداد.

کلیه حقوق مادی و معنوی وب سایت و اپلیکیشن فیتانو متعلق به دانشگاه علوم پزشکی اصفهان می باشد و هر گونه کپی برداری از محتوا و طرح های این وبسایت پیگرد قانونی دارد.

پنل کاربری

ورود 

ثبت نام

دانلود اپلیکیشن