گیاه Ziziphora tenuior، گیاهی علفی و یکساله با موهای کوتاه روی بشره است. ساقه آن به طول ۵ تا ۱۵ سانتی‌متر، ساده یا دارای انشعابات زیاد می‌باشد. برگ‌ها خطی تا خطی‌سرنیزه‌ای، به طول ۷ تا ۲۵ میلی‌متر و عرض ۲ تا ۶ میلی‌متر، با رگبندی مشخص و برجسته هستند. گل‌آذین سنبله‌ای، طویل، کشیده و متراکم است. برگک‌ها مساوی یا بلندتر از برگ‌های خطی هستند. گل دارای دمگلی کوتاه است. کاسه گل به طول ۵ تا ۷/۵ میلی‌متر، استوانه‌ای-انگشتی با کرک‌های پراکنده و دندانه‌های بسیار کوتاه کاسه می‌باشد. جام گل به طول ۸ تا ۱۰ میلی‌متر، به رنگ بنفش روشن یا گلی و در جوف کاسه قرار گرفته است.

این گیاه در غالب نواحی ایران می‌روید. از مهم‌ترین مناطق رویش آن می‌توان مازندران، گرگان، میانه، دشت مغان، مهاباد، ایرانشهر، زنجان، کرمانشاه، سنندج، خمین، اصفهان، آباده، شیراز، قزوین، دامغان و خراسان را نام برد.

پودر اندام‌های هوایی گیاه تلخ‌مزه، به رنگ سبز، با بوی معطر و نافذ است و دارای خصوصیات میکروسکوپی زیر می‌باشد:

• الف) تکه‌هایی از پارانشیم کنگره‌ای که تا حدودی اختصاصی هستند.
• ب) قسمتی از بافت آبکش مملو از کریستال‌های منشوری اگزالات کلسیم به‌همراه آوندهای چوبی
• ج) بخشی از پارانشیم با کریستال‌های روزت
• د) سلول‌های اپیدرمی همراه با کرک‌های پوششی
• ه) تزئینات سطحی قطعه‌ای از بذر گیاه
• و) بخشی از اپیدرم با سلول‌های سینوسی همراه با روزنه‌های فرم دیاستیک با تعداد محدود و غیر اختصاصی
• ز) دانه‌های گرده از نمای روبرو شش‌وجهی و با تزئینات که اختصاصی می‌باشند.

از جمله گیاهانی که به جای کاکوتی به کار می روند عبارتند از :
Thymus serpyllum
Thymus kotschyanus

مراتع خشک و نیمه‌خشک، زمین‌های باز آفتاب‌گیر، خاک‌های لومی تا شنی با زهکشی خوب، اغلب در نواحی استپ و کوهپایه‌ای

POWO